CÁC TRƯỜNG HỢP DI CHÚC VÔ HIỆU THEO QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT DÂN SỰ

  • Trường hợp di chúc vô hiệu toàn bộ bao gồm: do không đáp ứng các điều kiện để di chúc hợp pháp hoặc thuộc trường hợp di chúc không có hiệu lực pháp luật.
  • Trường hợp di chúc vô hiệu 1 phần bao gồm: đáp ứng được hết các điều kiện để di chúc hợp pháp và chỉ có một phần nội dung của di chúc không hợp pháp; nhiều người thừa kế theo di chúc mà có người chết trước hoặc chết cùng thời điểm; một trong nhiều cơ quan, tổ chức được chỉ định hưởng thừa kế theo di chúc không còn; một phần di sản không còn vào thời điểm mở thừa kế.

     Di sản của một người sẽ được định đoạt theo ý chí của họ nếu có di chúc. Còn trường hợp không có, thì di sản sẽ được chia theo pháp luật. Vì vậy, nếu muốn tài sản của mình được chia theo đúng ý chí của mình thì cần biết cách lập di chúc để di chúc có hiệu lực pháp lực mà không bị vô hiệu. Sau đây, dựa theo quy định của pháp luật dân sự hiện hành,  Luật Quang Huy xin giải đáp vấn đề di chúc vô hiệu như sau:


Cơ sở pháp lý


Di chúc là gì? Di chúc vô hiệu khi nào?

      Bộ luật Dân sự 2015 có định nghĩa di chúc là gì ở Điều 624:

Di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết.

      Di chúc được hiểu là bằng chứng ghi lại ý chí, ý nguyện cuối cùng của một người, định đoạt tài sản của người đó sau khi chết cho người khác. Để có thể chia di sản thừa kế của người đó theo di chúc, thì di chúc đó phải hợp pháp và đáp ứng điều kiện có hiệu lực của di chúc.

      Theo đó, di chúc vô hiệu được hiểu là di chúc không có hiệu lực pháp luật. Di chúc được coi là vô hiệu một phần hoặc vô hiệu toàn bộ khi không đáp ứng được các điều kiện để di chúc hợp pháp hoặc thuộc các trường hợp không có hiệu lực của di chúc.

Di chúc vô hiệu
Di chúc vô hiệu

Các trường hợp di chúc vô hiệu toàn bộ

Do không đáp ứng các điều kiện để di chúc hợp pháp

      Di chúc chỉ cần không đáp ứng được một trong các điều kiện để di chúc hợp pháp cả về mặt nội dung hoặc hình thức của di chúc theo quy định tại Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015 thì đều bị coi là di chúc vô hiệu. Các trường hợp di chúc bị vô hiệu toàn bộ như sau:

  • Người lập di chúc không đáp ứng được các điều kiện về mặt chủ thể lập di chúc: năng lực chủ thể chưa đầy đủ; người lập di chúc không tự nguyện, bị lừa dối, de dọa, cưỡng ép.
  • Nội dung di chúc vi phạm điều cấm của luật, trái đạo đức xã hôi. Trường hợp này, nếu tất cả nội dung đều vi phạm thì di chúc sẽ bị vô hiệu toàn bộ. Còn nếu chỉ có một nội dung vi phạm mà không ảnh hướng đến các nội dung khác thì chỉ phần nội dung đó không có hiệu lực pháp luật.
  •  Di chúc không đáp ứng đủ các điều kiện về mặt hình thức để di chúc hợp pháp.

      Để biết thêm chi tiết các trường hợp này, mọi người có thể tham khảo bài viết sau Di chúc là gì? Điều kiện để di chúc có hiệu lực pháp luật? – Luật Quang Huy

Thuộc trường hợp di chúc không có hiệu lực pháp luật

      Điều 643 Bộ luật Dân sự 2015 quy định di chúc không có hiệu lực pháp luật toàn bộ hoặc một phần trong các trường hợp:

2. Di chúc không có hiệu lực toàn bộ hoặc một phần trong trường hợp sau đây:

a) Người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc;

b) Cơ quan, tổ chức được chỉ định là người thừa kế không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế.

Trường hợp có nhiều người thừa kế theo di chúc mà có người chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc, một trong nhiều cơ quan, tổ chức được chỉ định hưởng thừa kế theo di chúc không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế thì chỉ phần di chúc có liên quan đến cá nhân, cơ quan, tổ chức này không có hiệu lực.

3. Di chúc không có hiệu lực, nếu di sản để lại cho người thừa kế không còn vào thời điểm mở thừa kế; nếu di sản để lại cho người thừa kế chỉ còn một phần thì phần di chúc về phần di sản còn lại vẫn có hiệu lực.

5. Khi một người để lại nhiều bản di chúc đối với một tài sản thì chỉ bản di chúc sau cùng có hiệu lực.

      Theo đó, di chúc bị vô hiệu toàn bộ khi:

  • Toàn bộ người thừa kế đều không còn vào thời điểm mở thừa kế và không có người thừa kế kế vị. Người thừa kế có thể là cá nhân hoặc cơ quan, tổ chức. Nếu là cơ quan, tổ chức thì không còn vào thời điểm mở thừa kế.
  • Toàn bộ di sản thừa kế để lại cho người thừa kế không còn vào thời điểm mở thừa kế.
  • Nếu một người lập nhiều bản di chúc thì chỉ bản di chúc hợp pháp cuối cùng có hiệu lực pháp luật còn lại các bản trước đó đều bị vô hiệu.

Các trường hợp di chúc vô hiệu một phần

      Khi di chúc bị vô hiệu một phần thì chỉ phần đó không có hiệu lực pháp luật còn các phần di chúc khác vẫn có hiệu lực pháp luật. Các trường hợp cụ thể:

  • Nếu bản di chúc đáp ứng được hết các điều kiện để di chúc hợp pháp và chỉ có một phần nội dung của di chúc không hợp pháp thì chỉ phần di chúc không hợp pháp bị vô hiệu. (Theo khoản 4 Điều 643 Bộ luật Dân sự 2015.)
  • Trường hợp có nhiều người thừa kế theo di chúc mà có người chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc, một trong nhiều cơ quan, tổ chức được chỉ định hưởng thừa kế theo di chúc không còn vào thời điểm mở thừa kế thì chỉ phần di chúc có liên quan đến cá nhân, cơ quan, tổ chức này không có hiệu lực pháp luật.
  • Nếu tất cả di sản để lại cho người thừa kế chỉ có một phần di sản không còn vào thời điểm mở thừa kế thì chỉ nội dung phân chia phần di sản đó bị vô hiệu. Các phần di sản thừa kế còn lại vẫn có hiệu lực pháp luật.
Di chúc vô hiệu
Di chúc vô hiệu

Hậu quả pháp lý khi di chúc vô hiệu

      Di chúc vô hiệu thì không làm phát sinh hiệu lực pháp luật của di chúc. Theo quy định của Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015, Toà án là cơ quan nhà nước có thẩm quyền tuyên bố di chúc vô hiệu. Khi Quyết định hoặc Bản án tuyên bố di chúc vô hiệu một phần hoặc vô hiệu toàn bộ Toà án ban hành có hiệu lực pháp luật thì phần nội dung di chúc không bị vô hiệu vẫn có hiệu lực thực hiện. Nếu tuyên bố vô hiệu toàn bộ thì toàn bộ tài sản thừa kế của người chết sẽ được phân chia theo pháp luật cho những người được thừa kế của người để lại di sản thừa kế.

      Phần di sản thừa kế liên quan đến phần di chúc vô hiệu sẽ được chia theo pháp luật. Nếu trường hợp phần di sản đó vi phạm pháp luật, như chỉ định tổ chức phản động hưởng di sản hoặc di sản được để lại cho những người thừa kế sử dụng vào các mục đích trái pháp luật (sử dụng cho mục đích khủng bố, buôn lậu, chứa mại dâm, tổ chức đánh bạc…) thì cơ quan nhà nước có thầm quyền sẽ tịch thu.


      Trên đây là những phân tích pháp luật quy định vấn đề di chúc không có hiệu lực pháp lực theo quy định của bộ luật dân sự mới nhất. Nếu có thắc mắc hay mong muốn trợ giúp, bạn có thể kết nối tới Tổng đài tư vấn pháp luật dân sự qua HOTLINE 19006588 của Luật Quang Huy để được tư vấn trực tiếp.

      Trân trọng./.


Bài viết liên quan bạn nên xem
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments
G