ĐỊA VỊ PHÁP LÍ CỦA DOANH NGHIỆP MÔI GIỚI BẢO HIỂM VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP PHÁP HOÀN THIỆN

      Cùng với sự phát triển lớn mạnh và nhanh chóng của thị trường bảo hiểm trong những năm gần đây, lực lượng trung gian bảo hiểm ở nước ta đã bắt đầu chuyển mình, thể hiện được vai trò quan trọng của họ trong chiến lược phân phối của các công ty bảo hiểm. Bằng chứng là có rất nhiều văn phòng đại diện các công ty môi giới đã được mở ra và hoạt động có hiệu quả, mang lại cho các công ty bảo hiểm nước ta một số lượng hợp đồng không nhỏ. Tuy nhiên, cũng bởi sự phát triển mạnh mẽ của thị trường bảo hiểm Việt Nam cùng số lượng hợp đồng ngày càng tăng thì cũng xuất hiện nhiều vụ kiện tụng trong giao dịch bảo hiểm. Những vụ kiện xảy ra xuất phát từ sự không hiểu rõ sản phẩm, dịch vụ và có liên quan phần nào đến người tư vấn. Bảo hiểm là 1 lĩnh vực tài chính, một lĩnh vực đòi hỏi chuyên môn sâu, yêu cầu chất lượng đáp ứng được đòi hỏi khắt khe của khách hàng. Khác với những hàng hóa cụ thể, sản phẩm bảo hiểm là sự đảm bảo cho những rủi ro được dự đoán về sau này, sản phẩm bảo hiểm có đặc trưng là không cảm nhận được. Từ đó người yêu cầu bảo hiểm thường không hiểu rõ về lợi và hại của sản phẩm bảo hiểm. Do đó, sự xuất hiện của những doanh nghiệp môi giới bảo hiểm có những tác động tích cực trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm để giúp tránh xảy ra những tình trạng bất lợi cho người tham gia bảo hiểm. Đối với thị trường kinh doanh bảo hiểm Việt Nam hiện nay, các doanh nghiệp môi giới bảo hiểm ngày càng trở nên quan trọng và chiếm vị trí đặc biệt trong hoạt động bảo hiểm hiện nay, để hiểu rõ hơn về vấn đề này,cúng tôi sẽ tiến hành phân tích: Tìm hiểu địa vị pháp lí của doanh nghiệp môi giới bảo hiểm và đề xuất giải pháp pháp lí hoàn thiện các quy định về hoạt động môi giới bảo hiểm.


Danh mục tài liệu tham khảo

  • Luật kinh doanh bảo hiểm số 24/2000/QH10 ngày 09 tháng 11 năm 2000, có hiệu lực từ 01/4/2001
  • Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật kinh doanh bảo hiểm số 61/2010/QH12 ngày 24 tháng 11 năm 2010, có hiệu lực từ 01/01/2011
  • Bộ luật dân sự số 33/2005/QH11 ngày 14 tháng 6 năm 2005, có hiệu lực từ 01/01/2006
  • Nghị định của Chính phủ số 73/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 hướng dẫn Luật kinh doanh bảo hiểm và Luật kinh doanh bảo hiểm sửa đổi
  • Nguyễn Văn Định (chủ biên), Giáo trình bảo hiểm, Nxb. Đại học kinh tế quốc dân, Hà Nội, 2008.
  • Nguyễn Văn Định (chủ biên), Giáo trình quản trị kinh doanh bảo hiểm, Nxb. Đại học kinh tế quốc dân, Hà Nội, 2009.

NỘI DUNG TƯ VẤN

Những thuận lợi khó khăn trong quá trình thực hiện

      Trong quá trình thực hiện bài tập học kì này, em đã gặp được nhiều thuận lợi và khó khăn. Cùng với nguồn tài liệu phong phú từ giáo trình, internet, thư viện… đã hỗ trợ khá lớn để hoàn thiện bài tiểu luận trên. Cùng với đó, vì nguồn tài liệu quá nhiều, nên việc tìm kiếm tài liệu mất một khoảng thời gian dài và tviệc chọn lọc trở nên khó khăn hơn. Một vấn đề nữa là mà nhóm đề cập đến là việc tìm kiếm và xử lý số liệu.Vì số liệu từ Cổng thông tin trực tuyến của Bộ tài chính nói chung và Cục quản lý và giám sát bảo hiểm nói riêng không đầy đủ và chi tiết. Những khó khăn trên là một trong những yếu tố tác động đến bài tập dẫn đến bài tiểu luận chưa được đầy đủ và không tránh khỏi những sai sót nhỏ. Em rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến từ phía thầy cô để có thêm nhiều kiến thức và hoàn thiện hơn bài tập của mình. Em xin chân thành cảm ơn!


Khái quát chung

Khái niệm

       Môi giới bảo hiểm: Môi giới bảo hiểm là một tổ chức trung gian Bảo hiểm tư vấn cho khách hàng của mình (người tham gia Bảo hiểm) và thu xếp Bảo hiểm cho khách hàng đó.

      Hoạt động môi giới bảo hiểm

      Khoản 4 điều 3 Luật Kinh doanh bảo hiểm quy định:

      “Hoạt động môi giới bảo hiểm là việc cung cấp thông tin, tư vấn cho bên mua bảohiểm về sản phẩm bảo hiểm, điều kiện bảo hiểm, mức phí bảo hiểm, doanh nghiệpbảo hiểm và các công việc liên quan đến việc đàm phán, thu xếp và thực hiện hợpđồng bảo hiểm theo yêu cầu của bên mua bảo hiểm”.

      Theo đó, hoạt động môi giới bảo hiểm là khâu trung gian giữa người tham gia bảo hiểm với doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm trong việc thu xếp ký kết hợp đồng bảo hiểm

      b. Doanh nghiệp môi giới bảo hiểm (DNMGBH)

      Doanh nghiệp môi giới bảo hiểm là các tổ chức kinh doanh độc lập chuyên kinh doanh trong lĩnh vực môi giới bảo hiểm.

      Theo đó, DNMGBH  là doanh nghiệp được thành lập để hoạt động môi giới bảo hiểm theo quy định của luật kinh bảo hiểm và các quy định khác của pháp luật có liên quan.

Địa vị doanh nghiệp môi giới bảo hiểm
Địa vị doanh nghiệp môi giới bảo hiểm

Vai trò của doanh nghiệp môi giới bảo hiểm

      Thứ nhất: DNMGBH góp phần thúc đẩy giao dịch công bằng và cạnh tranh lành mạnh cũng như sự phát triển của thị trường bảo hiểm. Dựa trên lợi thế về kiến thức chuyên môn, am hiểu thị trường, DNMGBH sẽ biết lựa chọn những phương án bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm có uy tín tốt, thực lực và phục vụ nhanh chóng, đồng thời sử dụng kĩ thuật phân tích tư vấn những dịch vụ tốt nhất cho khách hàng có sản phẩm tốt và phí đóng thích hợp. Một mặt, qua tiếp xúc khách hàng, điều tra thị trường, DNMGBH sẽ phản ánh với công ty bảo hiểm để có những điều chỉnh nhằm thúc đẩy thị trường.

      Thứ hai: góp phần giảm bớt tranh chấp trong lĩnh vực bảo hiểm, ngăn chặn những biện pháp kinh doanh bảo hiểm vi phạm pháp luật.

      Thứ ba: duy trì và thiết lập quan hệ bảo hiểm giữa doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm và người mua bảo hiểm.

      Thứ tư: đối với người mua bảo hiểm, DNMGBH giúp họ tiết kiệm được chi phí, thời gian cho quá trình tìm hiểu, tiếp cận với các sản phẩm bảo hiểm, người mua bảo hiểm sẽ được cung cấp những thông tin cần thiết và được hưởng dịch vụ tư vấn, hỗ trợ toàn bộ quá trình

      Thứ năm: thu hút vốn đầu tư nước ngoài. Do ở ước ngoài, các DNMGBH tương đối phát triển, các thương nhân thường có tập quán là dựa vào môi giới bảo hiểm để giúp họ tìm DNBH, sắp xếp các dự án và làm thủ tục giải quyết bồi thường. Nếu trong thị trường còn thiếu các nhà môi giới bảo hiểm cung cấp các dịch vụ quản lí rủi ro , không đáp ứng được nhu cầu giảm bớt rủi ro đầu tư của thương nhân thì niềm tin đầu tư sẽ giảm bớt.

Địa vị pháp lí của doanh nghiệp môi giới bảo hiểm

Hoạt động môi giới bảo hiểm của doanh nghiệp môi giới bảo hiểm

      Điều 90 Luật kinh doanh bảo hiểm quy định về nội dung hoạt động môi giới bảo hiểm của DNMGBH. Theo đó, các doanh nghiệp trên cần thực hiện những nghiệp vụ kinh doanh sau:

      Thứ nhất: Cung cấp thông tin về loại hình bảo hiểm, điều kiện, điều khoản, phí bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm cho bên mua bảo hiểm;

      Thứ hai: Tư vấn cho bên mua bảo hiểm trong việc đánh giá rủi ro, lựa chọn loại hình bảo hiểm, điều kiện, điều khoản, biểu phí bảo hiểm, DNBH;

      Thứ ba: Đàm phán, thu xếp giao kết hợp đồng bảo hiểm giữa doanh nghiệp bảo hiểm và bên mua bảo hiểm;

      Thứ tư: Thực hiện các công việc khác có liên quan đến việc thực hiện hợp đồng bảo hiểm theo yêu cầu của bên mua bảo hiểm.

      Do đó, yêu cầu đối với DNMGBH là cần có những chuyên gia về lĩnh vự bảo hiểm, được đào tạo chuyên môn, kĩ năng để nắm giữ, thông thạo về các điều khoản, thủ tục giải quyết vấn đề để có thể tư vấn cho khách hàng một cách chính xác nhất.

          Điều 51 Thông tư 124/2012/TT-BTC quy định cụ thể về hoạt động môi giới của DNMGBH. Theo dó, DNMGBH phải thỏa thuận bằng văn bản với bên mua bảo hiểm khi thực hiện cung cấp dịch vụ môi giới bảo hiểm gốc cho bên mua bảo hiểm. Việc môi giới tái bảo hiểm thực hiện theo thông lệ quốc tế và các quy định của pháp luật hiện hành.

      Tiếp đó, DNMGBH có thể được doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài ủy quyền thu phí bảo hiểm, trả tiền bồi thường hoặc trả tiền bảo hiểm. Việc ủy quyền phải tuân thủ các nguyên tắc quy định tại khoản 2 điều 51 Thông tư 124/2012/TT-BTC. Trong đó,  DNMGBH không được nhận bất kỳ khoản thu nào để thực hiện các hoạt động do doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài ủy quyền.

      Nhân viên của DNMGBH trực tiếp hoạt động môi giới bảo hiểm phải có chứng chỉ đào tạo về bảo hiểm hoặc môi giới bảo hiểm do các cơ sở đào tạo về bảo hiểm được thành lập và hoạt động hợp pháp cấp.

Quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp môi giới bảo hiểm

Quyền lợi hưởng hoa hồng môi giới

     DNMGBH khi thực hiện nghiệp vụ kinh doanh sẽ được hưởng hoa hồng môi giới. Hoa hồng môi giới được tính trong phí bảo hiểm.

    Điều 54 thông tư 124/2012/TT-BTC quy định về hoa hồng môi giới. Theo đó, tỉ lệ hoa hồng môi giới được xác định trên thỏa thuận giữa DNMG và DNBH nhưng không quá 15% phí bảo hiểm thực tế thu được của DNBH, chi nhánh nước ngoài. Bên cạnh đó, tỷ lệ hoa hồng môi giới tái bảo hiểm được thực hiện theo thỏa thuận của các bên đảm bảo tuân thủ thông lệ quốc tế.

Nghĩa vụ của doanh nghiệp môi giới bảo hiểm

      Thứ nhất: doanh nghiệp môi giới bảo hiểm phải thực hiện việc môi giới trung thực. Do đóng vai trò là bên trung gian giữa doanh nghiệp bảo hiểm và người mua bảo hiểm cho nên doanh nghiệp thực hiện hoạt động môi giới bảo hiểm cần đảm bảo tính khách quan, cung cấp thông tin một cách đầy đủ trung thực cho cả hai bên liên quan mà mình đang thực hiện hoạt động trung gian môi giới. Cụ thể, DNMGBH cần cung cấp thông tin, tư vấn cho khách hàng về hình thức và các gói bảo hiểm một cách chi tiết dựa trên nhu cầu của khách hàng, đồng thời cũng phải có trách nhiệm tìm hiểu đầy đủ, chính xác thông tin, nhu cầu của khách hàng và thông báo với doanh nghiệp bảo hiểm.

      Thứ hai: DNMGBH không được tiết lộ, cung cấp thông tin sai lệch hoặc không đúng nhằm cản trở và gây khó khăn, thiệt hại cho doanh nghiệp bảo hiểm và bên mua bảo hiểm. VD: việc lộ thông tin cá nhân của khách hàng ảnh hưởng đến quyền bí mật đời tư của họ khiến doanh nghiệp bảo hiểm để gây khó dễ, ảnh hưởng quyền lợi của khách hàng…Các hành vi này khiến một bộ phận người dân có nhu cầu mua bảo hiểm không còn tin tưởng vào việc mua bảo hiểm thông qua con đường môi giới. Chính vì vậy, trách nhiệm của doanh nghiệp môi giới bảo hiểm cần đảm bảo quyền lợi cho khách hàng để lấy lại được niềm tin của họ về hoạt động môi giới bảo hiểm.

      Thứ ba: doanh nghiệp bảo hiểm cần bồi thường thiệt hại cho bên mua bảo hiểm do hoạt động môi giới bảo hiểm gây ra. Trên cơ sở bảo hiểm trách nhiệm như một hình thức bắt buộc đối với các doanh nghiệp muốn hoạt động dưới hình thức môi giới bảo hiểm, doanh nghiệp môi giới cần chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho khách hàng do lỗi của hoạt động môi giới. Ví dụ như: việc cung cấp thông tin sai lệch về mức đóng, thu tiền đóng bảo hiểm từ khách hàng nhằm chiếm đoạt, ăn chênh lệch gây thiệt hại cho khách hàng…

      Thứ tư: DNMGBH chỉ được tư vấn, giới thiệu cho bên mua bảo hiểm các quy tắc, điều khoản, biểu phí bảo hiểm đã được Bộ Tài chính ban hành, phê chuẩn hoặc doanh nghiệp bảo hiểm đã đăng kí với Bộ Tài chính.

      Thứ năm: DNMGBH phải mua trách nhiệm nghề nghiệp cho hoạt động môi giới bảo hiểm tại doanh nghiệp bảo hiểm hoạt động ở Việt Nam. Bởi DNMGBH là tổ chức kinh doanh độc lập, thay mặt khách hàng giao dịch với các công ty bảo hiểm để lựa chọn sản phẩm, dịch vụ phù hợp nhất cho khách hàng, trong hoạt động của họ có thể có nhiều rủi ro yêu cầu họ cần được đảm bảovề trách nhiệm bồi thường dân sự trong tường hợp họ có sai sót về nghiệp vụ. DNMGBH tự chịu trách nhiệm về hoạt động kinh doanh của mình trước pháp luật. Chính vì vậy, DNMGBH  còn phải mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp cho hoạt động môi giới bảo hiểm trong khi đại lý thì không phải mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp.

      Ngoài những trách nhiệm cơ bản mà pháp luật quy định cho doanh nghiệp môi giới thì mỗi nhân viên môi giới bảo hiểm phải tuân theo những tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp trong hoạt động tư vấn, hỗ trợ khách hàng tiếp cận với việc sử dụng và tham gia các loại hình bảo hiểm. Cần khách quan, trung thực, không có những hành vi gian lận, lừa đảo chiếm đoạt tiền từ khách hàng.

Các quy định về thành lập và hoạt động

      Tương tự như doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm, việc thành lập và tổ chức hoạt động của doanh nghiệp môi giới bảo hiểm cũng được thực hiện theo quy định của Luật Doanh nghiệp, Luật Kinh doanh bảo hiểm và các văn bản pháp luật khác có liên quan.

Điều kiện thành lập doanh nghiệp môi giới bảo hiểm (Điều 9 Nghị định 73/2016/NĐ-CP)

       Đối với tổ chức, cá nhân Việt Nam.

      Tổ chức, cá nhân Việt Nam góp vốn thành lập DNMGBH phải đáp ứng các điều kiện sau:

      Không thuộc các đối tượng bị cấm theo quy định của Luật doanh nghiệp.

      Tổ chức, cá nhân tham gia góp vốn phải góp vốn bằng tiền và không được sử dụng vốn vay, vốn ủy thác đầu tư của tổ chức, cá nhân khác để tham gia góp vốn;

      Tổ chức tham gia góp vốn từ 10% vốn điều lệ trở lên phải hoạt động kinh doanh có lãi trong 03 năm liền kề trước năm nộp hồ sơ đề nghị cấp Giấy phép và không có lỗ lũy kế đến thời điểm nộp hồ sơ đề nghị cấp Giấy phép;

      Tổ chức tham gia góp vốn hoạt động trong ngành nghề kinh doanh có yêu cầu vốn pháp định phải bảo đảm vốn chủ sở hữu trừ đi vốn pháp định tối thiểu bằng số vốn dự kiến góp;

      Trường hợp tổ chức tham gia góp vốn là DNBH, DNMGBH, ngân hàng thương mại, công ty tài chính, công ty chứng khoán thì các tổ chức này phải bảo đảm duy trì và đáp ứng các điều kiện an toàn tài chính và được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận cho phép tham gia góp vốn theo quy luật định.

      Đối với tổ chức nước ngoài.

     Tổ chức nước ngoài góp vốn thành lập doanh nghiệp môi giới bảo hiểm phải đáp ứng các điều kiện quy định sau:

      Là DNMGBH nước ngoài được cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài cho phép hoạt động kinh doanh môi giới bảo hiểm tại Việt Nam;

      Có ít nhất 10 năm kinh nghiệm hoạt động trong lĩnh vực môi giới bảo hiểm;

      Không vi phạm nghiêm trọng các quy định pháp luật về hoạt động MGBH và các quy định pháp luật khác của nước nơi doanh nghiệp đóng trụ sở chính trong thời hạn 03 năm liền kề trước năm nộp hồ sơ đề nghị cấp Giấy phép.

      Vốn pháp định.

      Pháp luật quy định doanh nghiệp môi giới phải đáp ứng đủ số vốn pháp định. Vốn pháp định của DNMGBH cũng như vốn pháp định của cá doanh nghiệp bảo hiểm khác phải có thể tăng cường khả năng thanh toán cho doanh nghiệp cũng như khách hàng và là điều kiện để doanh nghiệp phát triển công nghệ thông tin trong quản lí hợp đồng bảo hiểm, rủi ro bảo hiểm và đầu tư.Trong quá trình hoạt động, DNMGBH phải luôn duy trì vốn điều lệ đã góp không thấp hơn mức vốn pháp định.

      Theo khoản 6 điều 10 Nghị định 73/2016/ NĐ-CP

      Mức vốn pháp định của doanh nghiệp môi giới bảo hiểm:

      “a) Kinh doanh môi giới bảo hiểm gốc hoặc môi giới tái bảo hiểm: 4 tỷ đồng Việt Nam;

      b) Kinh doanh môi giới bảo hiểm gốc và môi giới tái bảo hiểm: 8 tỷ đồng Việt Nam”.

      Vốn điều lệ của doanh nghiệp phải gửi ở dạng tài khoản phong tỏa, luôn phải duy trì nguồn vốn đó trong quá trình hoạt động, nhằm đảm bảo cho việc thực hiện các nghĩa vụ đối với khách hàng (nếu có) và số vốn điều lệ ấy phải tương xứng với nội dung, phạm vi và địa bàn hoạt động của doanh nghiệp. Đặc biệt, nguồn vốn của DNMGBH có thể được đầu tư ra nước ngoài đối với phần vốn chủ sở hữu vượt quá mức vốn pháp định. Nguồn vốn đầu tư của doanh nghiệp có thể là vốn hợp pháp của chủ sở hữu hoặc nguồn vốn hợp lệ khác.

Hồ sơ đề nghị cấp giấy phép thành lập và hoạt động của doanh nghiệp môi giới bảo hiểm (Điều 14 Nghị định 73/2016/NĐ-CP)

      Văn bản đề nghị cấp Giấy phép theo mẫu do Bộ Tài chính quy định.

      Dự thảo Điều lệ công ty theo quy định tại Điều 25 Luật doanh nghiệp.

      Phương án hoạt động 05 năm đầu phù hợp với lĩnh vực kinh doanh đề nghị cấp Giấy phép, trong đó nêu rõ hoạt động đầu tư vốn, hiệu quả kinh doanh của việc thành lập doanh nghiệp môi giới bảo hiểm.

      Bản sao thẻ căn cước công dân, giấy chứng minh nhân dân, hộ chiếu hoặc chứng thực cá nhân hợp pháp khác; lý lịch tư pháp, lý lịch, bản sao các văn bằng, chứng chỉ của Chủ tịch Công ty hoặc Chủ tịch Hội đồng thành viên hoặc Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng Giám đốc, kế toán trưởng của DNMGBH.

      Danh sách cổ đông (hoặc thành viên) sáng lập hoặc góp từ 10% vốn điều lệ trở lên và các giấy tờ kèm theo theo khoản 5 điều 14 Nghị định 73/2016/NĐ-CP

      Xác nhận của ngân hàng được phép hoạt động tại Việt Nam về mức vốn điều lệ gửi tại tài khoản phong tỏa mở tại ngân hàng.

      Hợp đồng hợp tác theo quy định tại Điều 19 Luật doanh nghiệp(đối với trường hợp tổ chứctrong nước và tổ chức nước ngoài cùng góp vốn thành lập công ty trách nhiệm hữu hạn 2 thành viên trở lên).

      Biên bản họp của các thành viên hoặc cổ đông sáng lập vềviệc:

      a) Nhất trí góp vốn thành lập công ty trách nhiệm hữu hạn hoặc công ty cổ phần môi giới bảo hiểm kèm theo danh sách các thành viên hoặc cổ đông sáng lập hoặc góp từ 10% vốn điều lệ trở lên;

      b) Thông qua dự thảo Điều lệ công ty.

      Biên bản về việc ủy quyền cho một tổ chức, cá nhân góp vốn thay mặt cho cổ đông sáng lập, thành viên góp vốn chịu trách nhiệm thực hiện các thủ tục đề nghị cấp Giấy phép.

      Văn bản của cơ quan có thẩm quyền của nước nơi doanh nghiệp môi giới bảo hiểm đóng trụ sở chính xác nhận các vấn đề theo khoản 10 điều 14 Nghị định 73/2016/NĐ-CP

      Vănbản cam kết của tổ chức, cá nhân góp vốn đối với việc đáp ứng điều kiện để được cấp Giấy phép theo quy định tại Điều 9 Nghị định này.

      Hồ sơ xin cấp giấy phép của DNMGBH phải lập thành ba bản(một bản chính và hai bản sao).Chủ đầu tư chịu trách nhiệm về tính chính xác của hồ sơ.

Thực trạng và giải pháp pháp lí hoàn thiện các quy định về hoạt động môi giới bảo hiểm

Thực trạng quy định về hoạt động môi giới bảo hiểm

Thành tựu của hoạt động môi giới bảo hiểm

       Một cách khái quát nhất, các quy định về thị trường bảo hiểm trong thời gian qua đã điều chỉnh tương đối toàn diện các vấn đề pháp lý về hoạt động môi giới bảo hiểm, trong đó có nội dung về địa vị pháp lý của DNMGBH;… Với phạm vi điều chỉnh rộng, các quy định đã góp phần phát triển thị trường bảo hiểm Việt Nam và là công cụ quan trọng để các cơ quan nhà nước có thẩm quyền quản lý hoạt động kinh doanh đặc thù này một cách có hiệu quả.

          Tình hình thị trường bảo hiểm trong những năm qua có nhiều bước phát triển rõ rệt. Nhiều hãng bảo hiểm nước ngoài có kinh nghiệm luôn đánh giá cao về tiềm năng phát triển thị trường bảo hiểm Việt Nam đồng nghĩa với sự phát triển của các chủ thể trung gian như DNMGBH. Các DNMGBH đã thực hiện được những hoạt động trung gian, cầu nối cho các DNBH và người mua bảo hiểm, góp phần đảm bảo cho sự ổn định, phát triển của thị trường bảo hiểm.

Cụ thể, về tổng phí bảo hiểm, theo số liệu từ Bộ Tài chính, thị trường bảo hiểm trong  năm 2016 thì tổng phí bảo hiểm thu xếp qua môi giới ước đạt 7.170 tỷ đồng (bao gồm cả gốc lẫn tái bảo hiểm ), trong đó phí bảo hiểm gốc thu xếp qua môi giới ước đạt 4.229 tỷ đồng, tăng 12.4%.

Cũng theo Cục QLBH, tổng tài sản của các DN môi giới bảo hiểm tại thời điểm 31/12/2016 ước đạt 657 tỷ đồng, tăng 2,9% so cùng thời điểm năm 2015. Trong đó khối DN đầu tư nước ngoài là 570 tỷ đồng, khối các DN trong nước là 87 tỷ đồng. Tổng nguồn vốn chủ sở hữu ước đạt là 294 tỷ đồng, tăng 26,3% so với cùng kỳ năm 2015, theo đó các DN đảm bảo nguồn vốn chủ sở hữu đúng quy định.

Hạn chế của hoạt động môi giới bảo hiểm

      Về thị phần phí bảo hiểm thu xếp qua môi giới có sự khác biệt khá lớn giữa DN môi giới có vốn đầu tư nước ngoài và DN trong nước. Năm 2016 phí bảo hiểm thu xếp qua môi giới của khối các DN đầu tư nước ngoài chiếm thị phần 95,1%, khối các DN trong nước chỉ chiếm 4,9%. Lý giải về nguyên nhân này, đại diện một số DN trong nước cho rằng, hiện DN còn rất hạn chế về quy mô, uy tín trên thị trường chưa cao, bên cạnh đó, khách hàng của DN hầu hết là chủ đầu tư dự án của nhà nước, quy mô còn nhỏ, chưa vươn đến được đến các DN lớn, có vốn đầu tư lớn…. do vậy, hiệu quả kinh doanh còn thấp. Vì vậy, yêu cầu có sự phát triển hơn nữa của các DNMGBH và sự hỗ trợ của Nhà nước để gia tăng khối các DNMGBH trong nước.

      Cũng theo số liệu của Cục quản lí bảo hiểm, hoạt động môi giới bảo hiểm hiện nay được thực hiện trên tất cả các nghiệp vụ, tuy nhiên nghiệp vụ bảo hiểm phi nhân thọ vẫn chiếm chủ yếu (tỷ trọng 78,3%), tiếp theo là bảo hiểm sức khỏe (tỷ trọng 21,6%), bảo hiểm nhân thọ (tỷ trọng 0,2%), cho thấy DN môi giới bảo hiểm vẫn chưa tập trung nhiều ở lĩnh vực nhân thọ.

      Mặc dù thị trường bảo hiểm VN tăng trưởng nhanh trong những năm gần đây kèm theo sự phát triển mạnh mẽ của các DNMGBH nhưng theo đánh giá của nhiều chuyên gia là kết quả đạt được chưa xứng với tiềm năng, vẫn chỉ mới tiếp cận được một lượng dân cư nhỏ.Trong đó, những bất cập của môi trường pháp lý và các yếu tố kinh tế xã hội đã ảnh hưởng quan trọng đối với kết quả trên:

      Một là, thói quen kinh doanh đã tác động, ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động môi giới bảo hiểm. Thói quen kinh doanh, giao dịch trực tiếp không qua các tổ chức trung gian đã hạn chế sự phát triển của hoạt động trung gian môi giới nói chung và môi giới bảo hiểm nói riêng. Tuy nhiên, trong điều kiện hội nhập kinh tế, việc áp dụng các tập quán kinh tế trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm, sức ép cắt giảm chi phí, thời gian, cùng sự gia tăng đầu tư nước ngoài vào Việt Nam sẽ thúc đẩy sự phát triển của các tổ chức trung gian, đặc biệt là DN trong hoạt động môi giới bảo hiểm.

      Hai là, các dịch vụ môi giới còn chưa đa dạng, chưa đáp ứng được thị trường. Vì vậy, nó đòi hỏi việc phát triển phong phú hơn nữa các dịch vụ trong hoạt động môi giới bảo hiểm.

      Ba là, sở dĩ người dân chưa tiếp cận được với các sản phẩm và dịch vụ bảo hiểm là do nhận thức của người dân về bảo hiểm còn hạn chế, trong đó, là sự thiếu hiểu biết về pháp luật bảo hiểm. Nguyên nhân của tình trạng này thường được cho là công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật về bảo hiểm cho người dân còn thiếu, yếu kém

      Bốn là, do thiếu vắng một cơ chế hỗ trợ cho việc soạn thảo, ban hành và thực thi hiệu quả các văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực bảo hiểm. Mặc dù Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật đã được Quốc hội VN có quy định việc tham gia góp ý kiến của người dân nhưng thực tế việc lập pháp, lập quy, cũng như hướng dẫn thực hiện các quy định pháp luật về hoạt động bảo hiểm vẫn chủ yếu dựa trên nhu cầu, kinh nghiệm quản lý nhà nước (các Bộ) và ý kiến tham vấn của tổ chức bảo hiểm (Doanh nghiệp bảo hiểm, Hiệp hội bảo hiểm) chứ chưa thực sự dựa trên ý kiến, nhu cầu của đông đảo dân chúng;

      Năm là, việc quá phát triển nhanh chóng của thị trường bảo hiểm làm xuất hiện liên tục những đối tượng mới cần quản lý, điều chỉnh làm cho các thiết chế pháp lý của nhà nước về hoạt động kinh doanh bảo hiểm trở nên khiếm khuyết hoặc nhanh chóng bất cập. Vì vậy, nó đòi hỏi việc công tác lập pháp, lập quy cũng phải vận động liên tục.

Một số giải pháp hoàn thiện

Hình thành Hội đồng tư vấn quốc gia về bảo hiểm

      Việc hình thành Hội đồng tư vấn quốc gia về bảo hiểm như là thiết lập một cơ chế “mở” nhằm hỗ trợ cho việc soạn thảo, ban hành và thực thi hiệu quả các văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực bảo hiểm.

      Hội đồng tư vấn bảo hiểm tồn tại song song với cơ quan quản lý nhà nước trực tiếp về hoạt động kinh doanh bảo hiểm (Vụ bảo Hiểm – Bộ tài chính) và trực thuộc Chính phủ do Thủ tướng quyết định thành lập với nhiệm vụ: Tham luận, đề xuất những chủ trương chính sách, đề án lớn và những vấn đề quan trọng về thị trường bảo hiểm nói chung và hoạt động môi giới bảo hiểm nói riêng; Tư vấn cho Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ quyết định các chính sách về thị trường bảo hiểm trong từng thời kỳ và các vấn đề liên quan, các biện pháp thực hiện có hiệu quả các chính sách, kế hoạch đã được quyết định;

Kiện toàn khung pháp lý bảo hiểm

      Các cơ quan quản lý nhà nước trên cơ sở rà soát lại hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan các mặt của bảo hiểm thương mại, kết hợp kết quả làm việc của Hội đồng tư vấn bảo hiểm để thu thập ý kiến đầy đủ và rộng rãi các bên có liên quan, tiến hành kiện toàn khung pháp lý cho từng lĩnh vực.

      Hiện nay, tình trạng phổ biến là nhiều văn bản pháp lý về lĩnh vực bảo hiểm đã được nhiều lần bổ sung, thay đổi kéo theo hàng loạt văn bản hướng dẫn thay đổi riêng rẽ dẫn đến tình trạng rối rắm phức tạp, khó tiếp cận.

      Hơn nữa, việc bổ sung, luật hóa các cam kết song phương, đa phương của VN đối với các đối tác quốc tế (BTA, WTO) ở thời điểm này thực sự cấp thiết. Mặt khác, việc kiện toàn khung pháp lý cho hoạt động môi giới bảo hiểm còn phải theo hướng khuyến khích mọi cá nhân, tổ chức kinh tế – xã hội tham gia bảo hiểm, khuyến khích công ty môi giới bảo hiểm giúp ích cho nên kinh tế – xã hội quản lý tốt rủi ro, ngăn ngừa tình trạng kiếm lời quá đáng của doanh nghiệp  môi giới bảo hiểm: lừa dối cả hai bên tham gia bảo hiểm để kiếm lợi nhuận chênh lệch;

      Hoàn thiện các quy định về các chế tài xử lí vi phạm đối với các vi phạm của doanh nghiệp môi giới bảo hiểm. Các chế tài được đặt ra cần cụ thể, rõ ràng, nghiêm khắc để mang tính răn đe, làm hạn chế các hành vi gian dối, vi phạm pháp luật, đồng thời cần sửa đổi bổ sung các hình thức xử phạt đối với các vi phạm mới, đa dạng, phức tạp của thực tiễn hoạt động môi giới, đảm bảo hoạt động môi giới là dịch vụ mang lại lợi ích chính đáng cho chính doanh nghiệp môi giới cũng như lợi ích của doanh nghiệp bảo hiểm và bên mua bảo hiểm.

Cần tăng cường năng lực kinh doanh, chất lượng dịch vụ, phát triển và đa dạng hóa dịch vụ

      Có thể thấy hoạt động kinh doanh giữa các DN môi giới có vốn đầu tư nước ngoài và DN trong nước chưa đồng đều. Các DN môi giới bảo hiểm trong nước có số lượng lớn nhưng vẫn chỉ chiếm được thị phần môi giới rất nhỏ. Do đó, các DN môi giới bảo hiểm cần chú trọng mở rộng hoạt động, nhất là mở rộng nghiệp vụ và đối tượng khách hàng; tăng cường năng lực kinh doanh và chất lượng dịch vụ, nhất là khối DN môi giới bảo hiểm trong nước… Ngoài ra các DN cần tiếp tục và chú trọng hơn nữa cùng cơ quan quản lý xây dựng, quảng bá hình ảnh của môi giới bảo hiểm tới người tiêu dùng, DN bảo hiểm và các nhà đầu tư trong nước và nước ngoài…, nhằm hoàn thành mục tiêu đề ra.

Tăng cường kiểm tra, giám sát

      Sự tăng trưởng thị trường nhanh, mạnh trong thời gian qua với nhiều doanh nghiệp môi giới bảo hiểm ra đời, thị trường diễn ra sôi động và cạnh tranh không kém phần khốc liệt. Hơn nữa, ở đây,các doanh nghiệp này có nhiều thủ đoạn khả năng vi phạm trách nhiệm để thu lợi bất chính, gây thiệt hại cho các DNBH và bên mua bảo hiểm. Điều này càng đòi hỏi bộ máy quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanh bảo hiểm phải đủ lớn, đủ năng lực quản lý toàn diện thị trường bảo hiểm nói chung, các DNMGBH nói riêng. Cần có quy định xếp hạng tín nhiệm các DNMGBH theo tiêu chuẩn quốc tế, công bố công khai hàng năm, có hệ thống cảnh báo sớm về uy tín, trình độ nghiệp vụ để có phương án khắc phục, phát hiện và phạt thích đáng các hành vi trục lợi bảo hiểm, cạnh tranh không lành mạnh, vi phạm nguyên tắc hoạt động chung của thị trường.

Tăng cường tuyên truyền, giáo dục pháp luật bảo hiểm

      Việc tăng cường dân chủ trong quá trình dự thảo, ban hành (ví dụ, thông qua cơ chế cho phép đại diện các tổ chức nghề nghiệp, xã hội tham gia góp ý với tư cách thành viên Hội đồng tư vấn quốc gia bảo hiểm) có ý nghĩa rất quan trọng không chỉ đảm bảo nội dung gắn với thực tế của đối tượng điều chỉnh mà còn có tác dụng tuyên truyền pháp luật ngay từ trong giai đoạn hình thành. Tuy nhiên, để thực thi pháp luật bảo hiểm hiệu quả, việc tuyên truyền giáo dục cần phải đuợc thực hiện thường xuyên dưới nhiều hình thức và bằng nhiều công cụ khác nhau (các phương tiện truyền thông, các diễn đàn nghề nghiệp, …) và cần có sự hiệp lực của nhiều phía có liên quan.

      Như vậy, trong những năm gần đây, nền kinh tế nói chung và thị trường bảo hiểm đã có những bước phát triển mạnh mẽ. Nhiều loại hình sản phẩm bảo hiểm và dịch vụ được ra đời đáp ứng những nhu cầu khác nhau của các chủ thể trong nền kinh tế. Với số lượng DNBH, DNMGBH đông đảo, pháp luật phải thật sự trở thành một công cụ hữu hiệu để đảm bảo cạnh tranh lành mạnh và kinh doanh hiệu quả. Bên cạnh đó, hoạt động môi giới nói chung và hoạt động môi giới nói riêng đang có những bước phát triển mạnh mẽ, hội nhập sâu rộng, đòi hỏi hành lang pháp lý phải được xây dựng phù hợp.


      Trên đây là những thông tin cơ bản về: Tìm hiểu địa vị pháp lí của doanh nghiệp môi giới bảo hiểm và đề xuất giải pháp pháp lí hoàn thiện các quy định về hoạt động môi giới bảo hiểm. Để hiểu rõ hơn về việc thực hiện các thủ tục nêu trên vui lòng liên hệ Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến qua HOTLINE 1900 6588 của Luật Quang Huy để biết thêm thông tin chi tiết.

       Trân trọng./.


 

Bài viết liên quan bạn nên xem
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments
G