PHÂN TÍCH KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA TƯ VẤN PHÁP LUẬT BẰNG LỜI NÓI

       Với đà phát triển như vũ bão của kinh tế, xã hội trên tinh thần thượng tôn pháp luật, ngày càng có nhiều người có vướng mắc, có nhu cầu được hỗ trợ, tư vấn về vấn đề pháp lý với mục đích bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bản thân, hay giảm thiểu tối đa các rủi ro pháp lý khi tham gia các quan hệ xã hội được pháp luật điều chỉnh.

       Do đó vai trò của hoạt động tư vấn pháp luật ngày càng được đề cao. Tuy nhiên, tư vấn pháp luật theo phương pháp nào, và yêu cầu những kỹ năng nào, có đặc trưng thế nào,.. để mang lại hiệu quả, đó lại là một câu hỏi mà tư vấn viên phải suy nghĩ và lựa chọn.

      Trong bài viết ngày hôm nay, em xin đi vào làm rõ vấn đề “Phân tích khái niệm và đặc điểm của tư vấn pháp luật bằng lời nói” để góp phần làm rõ những thắc mắc của người tư vấn và khách hàng khi tư vấn nói chung.


Danh mục tài liệu tham khảo

  • Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Kĩ năng chung tư vấn pháp luật.
  • Luật luật sư 2006
  • Luật trợ giúp pháp lý 2006

Khái quát về hoạt động tư vấn pháp luật

Khái niệm tư vấn pháp luật

      Đối với hoạt động tư vấn pháp luật, hiện nay có rất nhiều quan niệm, định nghĩa được đưa ra. Trong cuốn Sổ tay kỹ năng tư vấn pháp luật, tác giả định nghĩa: “Tư vấn pháp luật là một dịch vụ nghề nghiệp đặc biệt, có hợp đồng, do những cán bộ có trình độ và được đào tạo chuyên sâu về pháp luật với những kinh nghiệm đặc biệt, thực hiện một cách khách quan, độc lập cho tổ chức của khách hàng để xác định rõ các vấn đề pháp luật, phân tích và kiến nghị các giải pháp giải quyết vấn đề đó, đồng thời giúp đỡ thực hiện các vấn đề này khi được yêu cầu”.

     Còn theo tiết 1 khoản 1 điều 28 Luật luật sư 2006 sửa đổi, bổ sung năm 2011 đưa ra khái niệm “tư vấn pháp luật là việc giải đáp pháp luật, hướng dẫn ứng xử đúng pháp luật, cung cấp dịch vụ pháp lý nhằm giúp công dân, tổ chức trong nước và quốc tế thực hiện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của họ”…

     Như vậy, tư vấn pháp luật không phải chỉ là cung cấp lý thuyết về các điều luật đã được quy định mà còn phải kèm theo lời khuyên, cách ứng dụng pháp luật vào trường hợp cụ thể của người cần tư vấn.

      Các lĩnh vực tư vấn rất rộng, trải từ dân sự, hình sự, kinh tế – thương mại cho tới hành chính, lao động,… (tiết 2 khoản 1 điều 28 Luật luật sư 2006 sửa đổi, bổ sung năm 2011).

      Đối với hoạt động tư vấn pháp luật, người tư vấn cần phải tuân thủ các nguyên tắc sau để đảm bảo lợi ích, quyền hợp pháp của khách hàng cũng như của chính mình và tổ chức hành nghề luật của mình:

  • Nguyên tắc tuân thủ pháp luật;
  • Nguyên tắc trung thực, tôn trọng sự thật khách quan;
  • Nguyên tắc tuân thủ quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp;
  • Nguyên tắc bảo mật thông tin của khách hàng;
  • Nguyên tắc sử dụng các biện pháp tốt nhất để bảo vệ lợi ích của khách hàng;
  • Nguyên tắc chịu trách nhiệm về nội dung tư vấn.

      Những điều mà người tư vấn được phép làm và không được phép làm được pháp luật quy định cụ thể trong một số văn bản như : Luật Luật sư, Luật trợ giúp pháp lý hiện hành, Quyết định số 68 của Hội đồng Luật sư toàn quốc ngày 20/7/2011; Nghị định số 77/2008 của Chính phủ;…

Các hình thức tư vấn pháp luật

Phân tích khái niệm và đặc điểm của tư vấn pháp luật bằng lời nói

      Khi khách hàng có nhu cầu được hỗ trợ, được tư vấn pháp luật, tùy điều kiện của hai bên mà chúng ta có thể lựa chọn hình thức tư vấn phù hợp. Đối với khách hàng ở xa, họ cần tư vấn về vấn đề đơn giản, nhanh gọn thì ta có thể thực hiện tư vấn qua điện thoại; vấn đề tương đối phức tạp thì chúng ta nên trao đổi qua tài liệu giấy và thư điện tử để tiện rà soát, lưu trữ; đối với khách hàng ở gần và có thời gian thì có thể gặp trực tiếp và trao đổi,… Tuy nhiên, nhìn chung, hoạt động tư vấn pháp luật chia các cách tư vấn khách hàng trên thành hai nhóm chính:


Hoạt động tư vấn pháp luật bằng lời nói, hoạt động tư vấn pháp luật bằng văn bản, hoạt động tư vấn pháp luật bằng lời nói

Khái niệm tư vấn pháp luật bằng lời nói

      Nói được hiểu là hoạt động phát ra âm thanh, những âm thanh này hướng đến đối tượng cụ thể và mang ý nghĩa, thông tin. Nói là một hình thức biểu đạt ý nghĩ, tâm tư, tình cảm, diễn đạt kiến thức qua ngôn ngữ âm thanh. Từ định nghĩa về hoạt động nói, chúng ta rút ra định nghĩa về hoạt động tư vấn pháp luật bằng lời nói: là việc sử dụng ngôn từ qua âm thanh trong hoạt động nghề nghiệp để truyền đạt thông tin tới người đươc tư vấn nhằm tư vấn pháp luật, bảo vệ có hiệu quả quyền và lợi ích hợp pháp của họ.

     Theo quan điểm của Trường Đại học Luật Hà Nội, thì tư vấn pháp luật bằng lời nói nhìn chung là người tư vấn trao dổi bằng lời nói với khách hàng, trao đổi mọi thông tin liên quan cần thiết đến vấn đề mà khách hàng cần tư vấn.

      Tư vấn pháp luật bằng lời nói có thể thông qua việc trao đổi, hỗ trợ pháp lý qua điện thoại, cũng có thể qua gặp mặt và nói chuyện trực tiếp giữa người tư vấn và người được tư vấn. Trong suốt quá trình tư vấn cho một khách hàng hoặc một nhóm khách hàng, không phải người tư vấn chỉ sử dụng duy nhất kỹ năng tư vấn bằng lời nói hay tư vấn bằng văn bản mà sẽ phải có sự đan xen cả hai, cũng có thời gian lắng nghe, thu thập thông tin từ khách hàng,…

     Việc tư vấn bằng lời nói sẽ được người tư vấn thực hiện ở các trường hợp: khi tiếp xúc bước đầu với khách hàng, khi thỏa thuận hợp đồng về dịch vụ tư vấn và khi trao đổi về vấn đề pháp lý mà khách hàng cần hỗ trợ.

Đặc trưng của hoạt động tư vấn pháp luật bằng lời nói

      Qua thực tiễn hoạt động tư vấn pháp luật cho thấy hình thức tư vấn bằng miệng là hình thức phổ biến. Với các vụ việc có tính chất đơn giản, các khách hàng Việt Nam thường gặp gỡ luật sư để tìm hiểu bản chất pháp lý của vụ việc trên cơ sở đó giúp họ tìm giải pháp để  bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp một cách nhanh chóng có hiệu quả. Tuy vậy, hoạt động tư vấn pháp luật là một hoạt động đa dạng, phức tạp đòi hỏi một quá trình lao động trí óc. Vì vậy, khi trực tiếp bằng lời nói cho khách hàng, quá trình tư vấn có một số đặc điểm sau đây:

      Thứ nhất: Luật Sư cần phải lắng nghe khách hàng  trình bày và ghi chép đầy đủ nội dung chính, ý chính, trên cơ sở đó đặt câu hỏi để làm rõ thêm. Thông thường lần đầu tiên tiếp xúc, luật sư chưa thể nắm bắt một cách chắc chắn bản chất của sự việc đó hơn nữa, khách hàng thường trình bày theo ý chí chủ quan và bỏ qua nhiều chi tiết mà họ cho là không cần thiết.Vì vậy, người tư vấn cần gợi ý những vấn đề để khách hàng trình bày đúng bản chất của vụ việc. Người tư vấn nên lưu ý khách hàng, chỉ có thể đưa ra giải pháp chính xác, đầy đủ và đúng pháp luật nếu khách hàng trình bày vấn đề trung  thực và khách quan.

      Thứ hai:  người tư vấn yêu cầu khách hàng cung cấp các tài liệu liên quan đến vấn đề cần tư vấn. Những giấy tờ tài liệu này phản ánh diễn biến của quá trình tranh chấp hoặc bản chất của vụ việc mà khách hàng yêu câu tư vấn. Nếu không có những tài liệu này, việc tư vấn có thể không chinh xác . Sau khi khách hàng cung cấp đầy đủ các văn bản, giấy tờ, tài liệu có liên quan,dngười tư vấn cần phải giành thời gian để đọc các giấy tờ tài liệu đó. Đối với các tài liệu bằng tiếng nước ngoài nhất thiết phải được dịch ra bằng tiếng Việt để hiểu đúng nguyên văn tài liệu đó, đồng thời cũng đính kèm hồ sơ để sử dụng lâu dài. Trong trường hợp sau khi nghe khách hàng trình bày và nghiên cứu các tài liệu do khách hàng cung cấp mà thấy không thể trả lời ngay được, phải thông báo điều đó cho khách hàng và hẹn khách hàng gặp vào một ngày khác.

      Thứ ba: việc tra cứu tài liệu tham khảo. Việc dùng các quy định của pháp luật để làm cơ sơ cho các kết luận của mình đều là bắt buộc . Trong nhiều trường hợp  khách hàng biết họ đúng họ không giải thích được và yêu cầu người tư vấn phải cung cấp cho họ cơ sở pháp luật để khẳng định yêu cầu của họ. Đối với người tư vấn việc tra cứu tài liệu tham khảo bắt buộc bởi vì: Trước hết là để khẳng định với khách hàng rằng người tư vấn đang tư vấn theo luật chứ không phải theo cảm tính chủ quan của mình. Sau việc tra cứu tài liệu tham khảo giúp người tư vấn khẳng định chính suy nghĩ của mình.

      Thứ tư: là người tư vấn phải định hướng cho khách hàng. Về thực chất là việc đưa ra giải pháp bằng miệng cho khách hàng để trả lời các vấn đề mà khách hàng yêu cầu.

      Hoạt động tư vấn pháp luật bằng lời nói là một hoạt động có tính chuyên môn, được thực hiện trong quá trình hành nghề của những người tư vấn pháp luật. Hoạt động này được thực hiện nhằm mục đích cụ thể, đó không chỉ là hình thức trao đổi thông tin thông thường mà còn là công cụ, phương tiện thực hiện nhiệm vụ nghề nghiệp của người tư vấn.

     Thông qua những trao đổi bằng lời nói này, người tư vấn đã tác động trực tiếp hoặc gián tiếp tới việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho khách hàng của mình bởi khách hàng hiểu được vị thế của mình trong mối quan hệ pháp luật mà họ đang có vướng mắc, họ cần làm gì, nên làm gì để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bản thân và giảm thiểu những rủi ro có thể xảy ra.

    Để hoạt động tư vấn bằng lời nói đạt được hiệu quả, người tư vấn phải nắm vững chuyên môn và kết hợp với khả năng giao tiếp, khai thác- truyền tải thông tin khéo léo, ngoài ra cần lưu ý một số điều như:

  • Nói có cơ sở pháp lý, có viện dẫn các quy định của pháp luật;
  • Nói có lí trí điều chỉnh, mang tính khách quan, không nói năng tùy tiện, ngẫu hứng, không suy diễn chủ quan;
  • Nói ngắn gọn, dễ hiểu, ngôn ngữ chuẩn xác và logic, phù hợp với đối tượng được tư vấn;
  • Nói có kết quả cụ thể cho từng câu hỏi của khách hàng, có tóm tắt lại sau mỗi phân tích, lí giải để khách hàng có thể nắm bắt được.

Điểm mạnh và điểm yếu của hoạt động tư vấn pháp luật bằng lời nói

Điểm mạnh của hoạt động tư vấn pháp luật bằng lời nói

      Qua thực tế hoạt động tư vấn pháp luật, chúng ta nhận thấy phương pháp tư vấn bàng lời nói có những điểm ưu việt, thuận tiện cho cả phía người tư vấn và phía khách hàng. Một số ưu điểm của cách tư vấn trên có thể tổng hợp lại như sau:

      Người tư vấn có thể quan sát trực tiếp cử chỉ, tâm lý khách hàng để hiểu rõ hơn về tâm lý khách hàng, có thể tương tác với khách hàng một cách tích cực để tìm ra giải pháp phù hợp.

      Khi người tư vấn tư vấn trực tiếp bằng miệng: những thắc mắc của khách hàng sẽ được giải đáp cặn kẽ, chi tiết nhất. Được gặp và trao đổi trực tiếp với người tư vấn, khách hàng có thể có được câu trả lời nhanh nhất. Hơn nữa, khách hàng cũng có thể đưa ra các yêu cầu của mình dễ dàng hơn. Trực tiếp đến gặp người tư vấn, khách hàng sẽ trao đổi được nhiều hơn, nhận được sự tư vấn rõ ràng hơn. Đây là hình thức được sử dụng nhiều và mang lại hiệu quả cao nhất.

      Với hình thức tư vấn bằng lời nói qua điện thoại: hình thức này rất tiện lợi cho khách hàng ở xa hay bận rộn không thể đến gặp trực tiếp người tư vấn. Người tư vấn có thể nghe khách hàng trình bày thắc mắc cũng như đưa ra cho khách hàng lời khuyên qua điện thoại.

     Hình thức này thực hiện nhanh chóng nhưng chỉ giải quyết được các tranh chấp, vấn đề không liên quan đến thủ tục. Hình thức tư vấn này ngày càng phổ biến vì hiện tại, điện thoại là phương tiện liên lạc nhanh và hữu hiệu. Khách hàng có thể có được số điện thoại của người tư vấn qua người quen, qua khách hàng cũ của người tư vấn hay họ thấy thông tin của chúng ta trên báo chí, trên mạng internet.

Điểm yếu của hoạt động tư vấn pháp luật bằng lời nói

      Tuy có nhiều ưu thế như vậy, nhưng chúng ta cũng không thể phủ nhận một điều rằng: không có gì là hoàn hảo và phương pháp tư vấn bằng lời nói cũng có những điểm hạn chế.

      Hình thức này không chỉ đòi hỏi người tư vấn phải am hiểu pháp luật mà còn phải có các kỹ năng giao tiếp với khách hàng, như các kỹ năng: tạo niềm tin cho khách hàng, đồng cảm, thuyết phục, tự chủ cảm xúc,… Ngoài ra, người tư vấn cũng cần phải am hiểu xã hội, tâm lý khách hàng.

      Đối với hình thức tư vấn qua điện thoại: những vấn đề liên quan đến thủ tục, giấy tờ thì hình thức này không đạt được hiệu quả cao. Bởi, người tư vấn không thể giới thiệu, tư vấn, hướng dẫn khách hàng một cách tỷ mỷ, khoa học và chính xác.

      Ngoài ra, khách hàng sẽ mất khá nhiều thời gian để gặp gỡ, tiếp xúc với người tư vấn. Phí tư vấn cũng khá cao, chưa kể chi phí cho việc đi lại,…

      Tóm lại, tư vấn pháp luật bằng lời nói là một trong các phương pháp tư vấn pháp luật. Với những đặc trưng như đã trình bày ở trên, hoạt động tư vấn bằng lời tồn tại một số ít nhược điểm cùng với hàng loạt những ưu điểm, thuận lợi cho khách hàng có nhu cầu được tư vấn khiến cho phương pháp này trở nên phổ biến và đóng vai trò quan trọng trong lĩnh vực tư vấn pháp luật.

     Để hoạt động tư vấn pháp luật bằng lời nói đạt hiệu quả cao, người tư vấn không chỉ cần trau dồi kĩ năng cứng (kĩ năng chuyên môn) mà còn cần bổ sung kĩ năng mềm (kĩ năng giao tiếp), kết hợp với các kiến thức xã hội để có cách tiếp cận với từng loại khách hàng cho phù hợp, tránh để những khác biệt trong ngôn ngữ, văn hóa, tín ngưỡng,… trở thành rào cản trong quá trình tư vấn.


    Trên đây là phần giải đáp thắc mắc của chúng tôi về vấn đề: Phân tích khái niệm và đặc điểm của tư vấn pháp luật bằng lời nói . Để được tư vấn cụ thể hơn bạn vui lòng liên hệ Tổng đài tư vấn luật trực tuyến qua HOTLINE 19006588 của Luật Quang Huy.

       Trân trọng ./.


Đánh giá post

Leave a Comment

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *