PHÂN TÍCH NHỮNG PHẨM CHẤT ĐẠO ĐỨC CƠ BẢN CỦA NGƯỜI VIỆT NAM MỚI THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VÀ SỰ VẬN DỤNG CỦA BẢN THÂN ANH TRONG VIỆC RÈN LUYỆN ĐẠO ĐỨC CÁ NHÂN

      Hồ Chí Minh  vừa là nhà đạo đức học, vừa là tấm gương đạo đức trong sáng nhất, tiêu biểu nhất của dân tộc. Đạo đức là vấn đề được quan tâm hàng đầu và xuyên suốt toàn bộ sự nghiệp cách mạng Hồ Chí Minh. Người không chỉ để lại những tác phẩm lý luận về đạo đức, mà còn là hiện thân mẫu mực của những hành vi đạo đức. Đặc trưng nổi bật về đạo đức Hồ Chí Minh là sự thống nhất giữa tư tưởng và hành vi, động cơ và hiệu quả, lý luận và thực tiễn, đặc trưng này đã làm cho Hồ Chí Minh với rất nhiều nhà tư tưởng, nhiều lãnh tụ cách mạng khác từ trước đến nay.

      Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh bắt nguồn từ truyền thống đạo đức đã được hình thành trong trường kỳ lịch sử dân tộc Việt Nam; kế thừa những giá trị tư tưởng đạo đức phương Đông và phương Tây, đặc biệt là những tư tưởng đạo đức của Mác, Ăng-ghen, Lê nin, cũng như những tấm gương đạo đức trong sáng mà các ông để lại. Hồ Chí Minh cũng đồng thời bổ sung thêm những khái niệm, phạm trù đạo đức mới của thời đại, như đạo đức cách mạng, nếp sống mới, lối sống mới,… Thông qua tư duy Hồ Chí Minh, những giá trị đạo đức mới hòa nhập với những giá trị đạo đức truyền thống và nâng những giá trị đạo đức truyền thống lên tầm cao mới mà người Việt Nam vẫn cần thấy gần gũi, thân quen. Để làm rõ hơn vấn đề này, em xin mạnh dạn chọn đề tài: “Phân tích những phẩm chất đạo đức cơ bản của người Việt Nam mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh và sự vận dụng của bản thân anh (chị) trong việc rèn luyện đạo đức cá nhân”.


Danh mục tài liệu tham khảo:

  • Tư tưởng Hồ Chí Minh Nhận thức và vận dụng (Sách tham khảo), PGS.TS. Nguyễn Mạnh Tường, NXB Tư pháp Hà Nội – 2013.
  • Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh, Bộ Giáo dục và đào tạo, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, 2005.
  • Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh, Hội đồng trung ương chỉ đạo biên soạn giáo trình quốc gia cán bộ môn khoa học Mác- Lê nin, Tư tưởng Hồ Chí Minh, NXB Chính trị Quốc gia, 2003.
  • Về đạo dức / Hồ Chí Minh – Hà Nội, Chính trị Quốc gia, 1993 – 367 tr; 19 cm.
  • Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức / PGS.PTS. Thành Duy chủ biên – Hà Nội: Chính trị quốc gia, 1996 – 184 tr; 19 cm.
  • Tư tưởng Hồ Chí Minh về các phẩm chất đạo đức “Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” / Vũ Văn Giàu //Triết học. Viện Triết học, số 10 (257)/2012, tr 19 – 25.

Phân tích những phẩm chất đạo đức cơ bản của người Việt Nam mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Trung với nước, hiếu với dân

      Theo Hồ Chí Minh, trong quan hệ đạo đức thì mối quan hệ với dân, với nước là mối quan hệ cơ bản nhất và quan trọng nhất, bao trùm nhất. Mối quan hệ ấy được Hồ Chí Minh khái quát thành chuẩn mực đạo đức hàng đầu của mỗi con người Việt Nam mới ở thời đại ngày nay là: “Trung với nước, hiếu với dân”.

      “Trung”, “Hiếu” là những khái niệm trong truyền thống đạo đức Việt Nam và phương Đông. Trong xã hội phong kiến Việt Nam và Nho giáo, trung là trung với vua và hiếu là hiếu thảo với cha mẹ, còn nước là của vua, dân là thần dân của vua và ông vua là cá nhân có quyền lực tuyệt đối. Điều đó có nghĩa là trung càng lớn bao nhiêu thì hiếu càng thu hẹp bấy nhiêu. Trung lớn đến tuyệt đối là bằng với quyền lực với quyền lực của ông vua, còn hiếu thu hẹp trong phạm vi gia đình và theo quan hệ huyết thống , như con cái hiếu thảo với cha mẹ. Trong xã hội phong kiến và Nho giáo, dân là đối tượng cần phải dạy dỗ, ban ơn và sai khiến. Trong xã hội tư sản đã xuất hiện khái niệm “công dân”, song người dân không phải là chủ nhân của đất nước, vì họ vẫn còn đang bị áp bức, bóc lột.

      Những khái niệm “Trung – Hiếu” đã được Hồ Chí Minh cải tạo bằng cách đưa vào những nội dung mới trên cơ sở thay đổi quan niệm về quan hệ nước và dân. Theo Người, nước là của dân và dân là chủ nhân của nước. Từ đó Người khái quát lên phẩm chất đầu tiên của người Việt Nam mới là trung với nước và hiếu với dân. Trung với nước là trung thành với sự nghiệp giữ nước và dựng nước của dân tộc, làm cho đất nước “sánh vai với cường quốc năm châu”, trung thành với sự nghiệp đổi mới phát triển đất nước, thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa của dân tộc mà Đảng cộng sản Việt Nam là người khởi xướng và lãnh đạo. Còn hiếu với dân là không chỉ hiếu thảo với cha mẹ mình, mà còn biết hiếu thảo với cha mẹ người khác, hiếu thảo với nhân dân, gắn bó với nhân dân, yêu quý, kính trọng với nhân dân, giúp đỡ nhân dân, phục vụ và hướng dẫn nhân dân. Hiếu với dân là phẩm chất hàng đầu của đạo đức cách mạng . Người dạy, đối với mỗi cán bộ Đảng viên, phải “tuyệt đối trung thành với Đảng, với nhân dân”, và hơn nữa, phải “tận trung với nước, tận hiếu với dân”. Với sự thay đổi quan niệm về quan hệ nước và dân, Hồ Chí Minh đã xóa đi địa vị cá nhân tuyệt đối của ông vua và nâng cao các khái niệm hiếu, nước, dân lên ngang bằng với khái niệm trung cả nội hàm, ngoại diên.

Phân tích những phẩm chất đạo đức cơ bản của người Việt Nam mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh

      Hồ Chí Minh viết: “Trung với nước, hiếu với dân, suốt dời phấn đấu, hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng”. Luận điểm đó của Người đã trở thành định hướng chính trị – đạo đức cho mỗi con người Việt Nam trong hành động ở thời đại ngày nay. Còn đối với người cán bộ Đảng viên, Hồ Chí Minh yêu cầu phải suốt đời đấu tranh cho Đảng, cho cách mạng, tuyệt đối trung thành với Đảng, với nhân dân, cần phải nắm vững dân tình, hiểu rõ dân tâm, cải thiện dân sinh và nâng cao dân trí, hơn nữa người cán bộ Đảng viên còn phải “tận trung, tận hiếu” thì mới xứng đáng vừa là người lãnh đạo, vừa là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân.

Yêu thương con người

      Theo Hồ Chí Minh, yêu thương con người là một trong những phẩm chất đạo đức cao đẹp nhất của người Việt Nam thời đại mới. Vì yêu thương con người, nhân dân mà sẵn sàng chấp nhậ gian khổ, hy sinh để tranh đấu mang lại độc lập, tự do, ấm no, hạnh phúc cho con người và nhân dân.

      Tình yêu thương con người, trước hết giành cho những người cùng khổ, những người lao động bị áp bức bóc lột, không phân biệt màu da, chủng tộc. Điều đó thể hiện qua ham muốn tột bậc của Người là làm sao cho nước hoàn toàn độc lập, dân được hoàn toàn tự do, mọi người ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành. Nếu thiếu nó sẽ không thể nói đến cách mạng, không thể nói đễn chủ nghĩa xã hội.

      Tình yêu thương con người, tiếp đến là giành cho bạn bè, đồng chí và mọi người trong quan hệ hàng ngày. Điều đó đòi hỏi phải biết tôn trọng con người, nâng đỡ con người, đề cao giá trị con người, rộng rãi, độ lượng với con người và phải luôn chặt chã, nghiêm khắc với chính mình.

      Tình thương yêu con người, còn giành cho những người có sai lầm khuyết điểm mà biết sửa chữa, những người lầm đường, lạc lối mà biết ăn năn hối hận, kể cả với những kẻ thù khi đã bị thương, bị bắt hoặc quy hàng.

      Chính tình thương yêu đó đã đánh thức những gì tốt đẹp mà Hồ Chí Minh tin rằng trong mỗi con người đều có, tuy nhiều ít có khác nhau. Những tình thương yêu đó phải được dựa trên nguyên tắc tự phê bình và phê bình một cách chân thành và nghiêm túc. Nó hoàn toàn xa lạ với thái độ dĩ hòa vi quý, bao che sai lầm, khuyết điểm cho nhau, càng xa lạ với thái độ “yêu nên tốt, ghét nên xấu”, bè cánh của bộ phận thoái hóa, biến chất có thể đưa đến những tổn thất cho Đảng, cho Cách mạng.

Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư

      Cần tức là lao động cần cù, siêng năng có kế hoạch, sáng tạo, có năng suất cao và với tinh thần tự lực cánh sinh. Không lười biếng, không ỷ lại, không dựa dẫm. Phải thấy rõ “lao động là nghĩa vụ thiêng liêng, là nguồn sống, nguồn hạnh phúc của chúng ta”. Cần là đức tính quan trọng, góp phần nâng cao năng suất và khối lượng sản phẩm, từ đó phát triển nền kinh tế quốc gia.

      Kiệm tức là tiết kiệm sức lao động, thì giờ, tiền của của dân, của nước, của mình, phải tiết kiệm từ cái nhỏ đến cái to. Tiết kiệm không có nghĩa là keo kiệt, bủn xỉn, nhưng không được phô trương hình thức, xa xỉ, hoang phí. Kiệm là đức tính tốt, là một nét đẹp có ý nghĩa lớn lao với mỗi cá nhân và cả cộng đồng.

      Liêm tức là luôn tôn trọng giữ gìn của công và của dân, sống trong sạch, không tham địa vị, tiền tài, luôn quang minh chính đại. Chỉ có một thứ ham là ham học, ham làm, ham tiến bộ. Người chỉ ra những hành vi trái với chữ liêm, như: cậy quyền thế, đục khoét dân, ăn của đút, dìm người giỏi, sợ khó nhọc, nguy hiểm, hám lợi, hám danh,… Khổng Tử từng nói đại ý rằng: người mà không liêm, không bằng súc vật. Mạnh Tử lại nói: ai cũng ham lợi thì nước sẽ nguy.

      Chính nghĩa là không tài, thẳng thắn, đứng đắn. Đối với mình không tự cao, tự đại, luôn chịu khó học tập cầu tiến bộ, luôn tự kiểm điểm để phát triển điều hay, sửa đổi điều dở của bản thân mình. Đối với người không nịnh hót người trên, không  xem thường người dưới, luôn giữ thái độ chân thành, khiêm tốn, đoàn kết, thật thà, không dối trá, lừa lọc. Đối với việc để việc công lên trên, lên trước việc tư, việc nhà, đã phụ trách việc gì thì quyết làm cho kì được, cho đến nới đến chốn, không sợ khó khăn, nguy hiểm, việc thiện thì dù nhỏ mấy cũng làm, việc ác thì dù nhỏ mấy cũng tránh, mỗi ngày cố làm một việc lợi cho nước, cho dân.

      Chí công vô tư là đem lòng chí công vô tư mà đối với người, với việc, phải lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ, mình đã chí công vô tư thì khuyết điểm ngày càng ít, tính tốt ngày càng nhiều.

      Cần, kiệm, liêm, chính rất cần thiết đối với người cán bộ, đảng viên, đảng viên mắc sai lầm thì sẽ ảnh hưởng lớn đến uy tín của Đảng, nhiệm vụ của Cách mạng. Cần, kiệm, liêm, chính còn là thước đo sự giàu có về vật chất, vững mạnh về tinh thần, sự văn minh của dân tộc. “Nó” là cái cần để làm việc, làm người, làm cán bộ, để phụng sự đoàn thể, phụng sự giai cấp và nhân dân, phung sự Tổ quốc và nhân loại”. Cần, kiệm, liêm, chính óc quan hệ chặt chẽ với nhau và chí công vô tư, một lòng vì nước, vì dân, vì Đảng thì nhất định sẽ thực hiện được cần, kiệm, liêm, chính.

      Con người mà có đủ những phẩm chất trên thì “Giầu sang không thể quyến rũ, nghèo khó không thể chuyển lay, uy vũ không thể khuất phục” và luôn “Trợn mắt coi khinh nghìn lực sỹ, cúi đầu làm ngựa các nhi đồng”.

Tinh thần quốc tế trong sáng

       Đó là tinh thần đoàn kết quốc tế “Bốn phương vô sản đều là anh em”, tinh thần đoàn kết với các dân tộc bị áp bức, với nhân dân lao động các nước; tinh thần đoàn kết của nhân dân Việt Nam với tất cả những người tiến bộ trên thế giới vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội; là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; là hợp tác, hữu nghị với tất cả các nước, các dân tộc. Theo Hồ Chí Minh, “giúp bạn là tự giúp mình” nên cần phải vô tư, khách quan, trong sáng và chủ nghĩa yêu nước chân chính gắn liền với chủ nghĩa quốc tế trong sáng của giai cấp vô sản. Nếu chủ nghĩa yêu nước không chân chính và tinh thần quốc tế không trong sáng của giai cấp vô sản thì sẽ dẫn đến chủ nghĩa dân tộc bá quyền, Sô vanh hay biệt lập, hẹp hòi, kỳ thị chủng tộc.

      Trong mọi đường lối, chủ trương, chính sách của mình, Đảng ta luôn định hướng đúng đắn cho việc bồi dưỡng tinh thần quốc tế trong sáng cho nhân dân. Tinh thần quốc tế trong sáng là một phẩm chất đạo đức, là yêu cầu đạo đức nhằm vào mối quan hệ rộng lớn, vượt qua khuôn khổ của quốc gia dân tộc. Không phải bất cứ ai, bất cứ lúc nào cũng nhận thấy tinh thần đó, nhưng việc giáo dục của Đảng và việc rèn luyện của cá nhân mỗi người về tinh thần quốc tế lại không thể coi nhẹ. Nếu coi nhẹ tinh thần quốc tế sẽ dẫn đến đổ vỡ quốc gia dân tộc, liên bang, phá vỡ tình đoàn kết quốc tế, thậm chí đưa đến tình trạng đối địch, đối đầu.


Sự vận dụng của bản thân trong việc rèn luyện đạo đức của cá nhân

      Ưu điểm:

      Về ý thức tự rèn luyện, tu dưỡng đạo đức thường xuyên: Đối với một sinh viên việc rèn luyện, tu dưỡng đạo đức thường xuyên là hết sức thiết yếu. Nhận thức được điều đó, em luôn tự rèn luyện, trau dồi về phẩm chất đạo đức , biết kính trên nhường dưới, cư xử đúng mực, hòa nhã với mọi người; là người học trò biết tôn sư trọng đạo; đồng cảm với những người có hoàn cảnh đặc biệt; không tự mãn, tự kiêu trong mọi trường hợp. Đặc biệt không tham gia vào các tệ nạn xã hội.

      Về ý thức rèn luyện, học tập: Đối với mỗi người sinh viên dành thời gian cho học hành, rèn luyện là chính. Bên cạnh những giờ học trên giảng đường, tại thư viện em thường xuyên trau dồi những kiến thức xã hội cũng như tham gia các hoạt động Đoàn cũng như các hoạt động xã hội khác. Em luôn khát khao mình sẽ đóng góp được một phần nhỏ bé vào việc cống hiến cho đất nước.

      Về chống chủ nghĩa cá nhân, nâng cao đạo đức cách mạng, thực hiện “cần, kiệm, liêm, chính”, “chí công vô tư” theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh:

  • Tích cực học tập, rèn luyện với tinh thần sáng tạo, có năng suất, chất lượng, hiệu ủa cao; biết quý trọng tài sản công; không xa hoa, lãng phí.
  • Kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân, lối sống thực dụng; thẳng thắn, trung thực, bảo vệ chân lý, bảo vệ đường lối, quan điểm của Đảng, bảo vệ người tốt; chân thành, khiêm tốn; không chạy theo chủ nghĩa thành tích, không bao che, giấu giếm khuyết điểm… đặc biệt bản thân sống có trách nhiệm,…
  • Kiên quyết chống bệnh lười biếng, lối sống hưởng thụ, vi kỉ, nói không đi đôi với làm, nói nhiều làm ít, miệng  nói lời cao đạo nhưng tư tưởng, tình cảm và việc làm thì mang nặng đầu óc cá nhân.
  • Luôn có ý thức giữ gìn đoàn kết tập thể; kiên quyết đấu tranh chống mọi thế lực chống phá…

      Về ý thức tổ chức kỷ luật, thực hiện tự phê bình và phê bình theo tấm gương Hồ Chí Minh:

      Bản thân em luôn đạt mình trong tổ chức, tập thể, phải tôn trọng nguyên tắc, pháp luật, kỷ cương…

      Dù ở bất cứ cương vị nào phải gần gũi với mọi người, học tập và có trách nhiệm với những người xung quanh.

      Luôn có ý thức phải rất coi trọng tự phê bình và phê bình.

      Luôn động viên những người thân trong gia đình và xã hội giữ gìn đạo đức lối sống, xây dựng gia đình văn hóa.

      Nhược điểm:

      Em nhận thấy rằng bản thân mình đã cố gắng rất nhiều trên tất cả các mặt song vẫn còn những hạn chế:

  • Trong việc đấu tranh phê bình và tự phê bình đôi lúc còn rụt rè, cả nể trong việc đánh giá, xếp loại.
  • Việc nắm bắt thông tin, ứng dụng những tiến bộ của khoa học công nghệ chuyên môn còn có những hạn chế nhất định.
  • Phương hướng phấn đấu, rèn luyện tu dưỡng đạo đức lối sống của bản thân theo gương Chủ tịch Hồ Chí Minh:

      Phải phấn đấu hoàn thành tốt hơn nữa và giữ vững những kết quả đạt được. Luôn là một sinh viên nghiêm túc, chăm chỉ, năng động, sáng tạo. Luôn tích cực tham gia các hoạt động, tích cực vận dụng những phương pháp học tập, rèn luyện mới,…

      Cần rèn luyện tính siêng năng, tiết kiệm thời gian, công sức, tự giác học tập, làm bài đầy đủ, chủ động sáng tạo trong học tập, biết lập kế hoạch cho mình trong cuộc sống cũng như trong học tập, tránh tình trạng nước đến chân rồi mới nhảy, học đối phó với thi cử.

      Bên cạnh mục tiêu hàng đầu là học tập tốt, Đoàn viên thanh niên cần rèn luyện cho mình tư cách trong sáng của người đoàn viên, tránh xa các tệ nạn xã hội, xác định nhiệm vụ của mình là học để sau này cống hiến và phục vụ cho lợi ích đất nước.

      Kiên quyết đấu tranh chống lại những tiêu cực, sai trái trong học đường như gian lận trong thi cử, mua điểm, chạy điểm, cờ bạc, rượu chè,… Sinh viên có lối sống lành mạnh, văn minh, trung thực, phải sống giản dị, không xa hoa, lãng phí, đua đòi,…

      Biết tôn trọng kỉ cương, luật pháp, quy ước của cộng đồng. Biết tận tâm học tập, ra sức luyện rèn, có lòng ham học hỏi, yêu lao động, không ngại khó; có chí chủ động, sáng tạo, tự cường, tự lập; thật thà, chính trực, không gian lận trong học tập.

      Sự nghiệp Đổi mới và Hội nhập của đất nước đã và đang đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với sự hình thành và phát triển những phẩm chất đạo đức tốt đẹp của người Việt Nam, đồng thời tạo ra những thuận lợi và thử thách đối với mỗi chúng ta trong lĩnh vực đạo đức. Do vậy chúng ta phải kế thừa và phát huy truyền thống đạo đức tốt đẹp của dân tộc ta, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh để tạo động lực cho sự phát triển bền vững của đất nước. Và điều quan trọng nhất là mỗi chúng ta phải nhận thức được đầy đủ vị trí của vấn đề đạo đức, thường xuyên tự giác, nỗ lực học tập, rèn luyện tu dưỡng đạo đức theo gương Bác Hồ vĩ đại.

      Có thể thấy tư tưởng Hồ Chí Minh vẫn còn nguyên giá trị cho đến hôm nay và cho mãi về sau. Tư tưởng của Người là cuốn sách quý cho những ai ham học hỏi, trọng sự rèn luyện bản thân. Rèn luyện bản thân về đạo đức là sự rèn luyện vô cùng quan trọng, thậm chí quan trọng hơn việc rèn luyện thành tài, bởi đúng như Người nói: “Có tài mà không có đức là người vô dụng”.

      Rèn đức là một qua trình lâu dài, thường xuyên. Đó là quá trình của một cá nhân nhưng lại liên quan mật thiết đến đời sống xã hội. Sinh viên phải là người đi đầu và hoàn thiện bản thân, vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh, thường xuyên học tập, rèn luyện, tu dưỡng về mọi mặt trở thành lực lượng tích cực nhất, đóng góp công sức, trí tuệ để xây dựng nước ta ngày càng giàu mạnh.

      Trên đây là những hiểu biết của em về đề bài. Mặc dù đã có nhiều cố gắng tìm tòi kiến thức nhưng chắc chắn vẫn còn nhiều thiếu sót. Mong thầy cô góp ý để bài làm của em được hoàn chỉnh hơn.


      Trên đây là toàn bộ thông tin mà chúng tôi cung cấp đến bạn về vấn đề: Phân tích những phẩm chất đạo đức cơ bản của người Việt Nam mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh và sự vận dụng của bản thân anh (chị) trong việc rèn luyện đạo đức cá nhân. Để được tư vấn cụ thể hơn bạn vui lòng liên hệ Tổng đài tư vấn luật trực tuyến qua HOTLINE 19006588 của Luật Quang Huy.

      Trân trọng ./.


Đánh giá post

Leave a Comment

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *