TRÌNH BÀY QUAN ĐIỂM CỦA EM VỀ VẤN ĐỀ PHÂN CẤP THẨM QUYỀN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT DỘNG QUẢNG CÁO THƯƠNG MẠI

          Cạnh tranh là vấn đề tất yếu của doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường. Trong cuộc ganh đua đó, các doanh nghiệp sử dụng mọi giải pháp để tìm kiếm, thúc đẩy cơ hội bán hàng và cung ứng dịch vụ như: Tuyên truyền, giới thiệu, khuếch trương hàng hóa dịch vụ, tổ chức việc bán hàng có giảm giá, phát quà tặng… Ngày nay, quảng cáo ngày càng có vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế, xã hội. Quảng cáo dưới góc độ ngôn ngữ học có nghĩa là sự thông báo thông tin một cách rộng rãi. Việc giới thiệu rộng rãi thông tin không chỉ là nhu cầu của hoạt động kinh doanh mà còn là công việc rất cần thiết để đáp ứng mục tiêu, nhiệm vụ chính trị, văn hóa, xã hội và do đó, quảng cáo thương mại chỉ là một trong số các loại hình quảng cáo nói chung. Mục đích trực tiếp của quảng cáo thương mại là giới thiệu về hàng hóa, dịch vụ để xúc tiến thương mại, đáp ứng nhu cầu cạnh tranh và mục tiêu lợi nhuận của thương nhân. Thông qua các hình thức truyền đạt thông tin, thương nhân giới thiệu về một loại hàng hóa, dịch vụ mới, tính ưu việt về chất lượng, giá cả, khả năng đáp ứng nhu cầu sử dụng. Để hoạt động quảng cáo được diễn ra thuận lợi, lành mạnh và để khắc phục tình trạng vi phạm pháp luật quảng cáo hiện nay, các cơ quan chức năng cần có sự phối hợp với nhau trong việc quản lý đối với các hoạt động quảng cáo nói chung và quảng cáo thương mại nói riêng. Nhận thấy được tầm quan trọng của việc phân cấp để phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước, Luật Quang Huy sẽ phân tích đề bài số 02: “Trình bày quan điểm của em về vấn đề phân cấp thẩm quyền quản lý nhà nước đối với hoạt dộng quảng cáo thương mại” làm đề tài cho bài tập học kỳ của mình.


Danh mục tài liệu tham khảo:

  • Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Luật Thương mại tập 2, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, Năm 2016.
  • Nguyễn Thị Dung (chủ biên), Hướng dẫn môn học Luật Thương mại tập 2, Nxb Lao động, Hà Nội, Năm 2014.
  • Luật Thương mại năm 2005;
  • Luật Quảng cáo năm 2012;
  • Nghị định 76/2013/NĐ-CP của Chính phủ ngày 16/7/2013 quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch;
  • Nghị định 95/2012/NĐ-CP của Chính phủ ngày 12/11/2012 quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Công thương;
  • Nghị định 181/2013/ NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Quảng cáo;
  • Nghị định 132/2013/NĐ-CP của Chính phủ ngày 16/10/2013 quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Thông tin và Truyền thông;

Những vấn đề lí luận chung

Quảng cáo thương mại

        a) Khái niệm

        Khoản 1, Điều 2, Luật quảng cáo 2012 quy định: “ Quảng cáo là việc sử dụng các phương tiện nhằm giới thiệu đến công chúng sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ có mục đích sinh lợi; sản phẩm, dịch vụ không có mục đích sinh lợi; tổ chức, cá nhân kinh doanh sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ được giới thiệu, trừ tin thời sự, chính sách xã hội, thông tin cá nhân”.

        Như vậy, có thể hiểu quảng cáo là giới thiệu đến người tiêu dùng về hoạt động kinh doanh hàng hóa, dịch vụ bao gồm dịch vụ có mục đích sinh lời và dịch vụ không có mục đích sinh lời. Đối tượng của hoạt động quảng cáo có thể là hoạt động kinh doanh hàng hóa; dịch vụ có khả năng mang lại lợi nhuận cho tổ chức, cá nhân hoặc các dịch vụ, thông tin nhằm thực hiện một mục tiêu chính trị, văn hóa, xã hội nào đó. Tổ chức, cá nhân có nhu cầu quảng cáo có thể là thương nhân hoặc không phải là thương nhân và hoạt động quảng cáo có thể được thực hiện thông qua thương nhân kinh doanh dịch vụ quảng cáo. Hoạt động quảng cáo về hoạt động kinh doanh, về hàng hóa dịch vụ có mục đích sinh lời của thương nhân, hoạt động quảng cáo cho thương nhân khác để thu phí dịch vụ chính là hoạt động quảng cáo thương mại.

         Điều 102, Luật thương mại 2005 quy định:“Quảng cáo thương mại là hoạt động xúc tiến thương mại của thương nhân để giới thiệu với khách hàng về hoạt động kinh doanh hàng hóa, dịch vụ của mình”. Quảng cáo và quảng cáo thương mại là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau. Nếu như quảng cáo bao gồm cả hoạt động giới thiệu, kinh doanh sản phẩm, dịch vụ mang mục đích sinh lời hoặc không mang mục đích sinh lời thì quảng cáo thương mại chỉ là những hoạt động giới thiệu về hàng hóa, dịch vụ nhằm mục đích kích thích khách hàng mua sản phẩm, thu lợi nhuận (mục đích sinh lời).

        b) Đặc điểm

      Trong quy định của pháp luật hiện hành, quảng cáo thương mại chỉ là một bộ phận của hoạt động quảng cáo nói chung. Phân biệt với quảng cáo nói chung và với các hoạt động xúc tiến thương mại khác, quảng cáo thương mại có các đặc điểm pháp lý cơ bản sau:           

         Thứ nhất, quảng cáo thương mại là một hành vi thương mại. Pháp luật các nước hầu hết đều coi quảng cáo thương mại là hành vi thương mại. Cũng như các hoạt động xúc tiến thương mại khác, quảng cáo thương mại là một hoạt động thương mại mang tính bổ trợ, được thực hiện không phải để trực tiếp tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ mà chỉ đóng vai trò thúc đẩy nhóm hành vi mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ thương mại được thực hiện thường xuyên, liên tục. Do vậy, quảng cáo thương mại thường không mang lại lợi nhuận trực tiếp cho thương nhân (trừ thương nhân kinh doanh dịch vụ quảng cáo thương mại), nhưng có thể nhận thấy vai trò quan trọng của hoạt động bổ trợ này trong việc thúc đẩy hoạt động mua bán, trao đổi hàng hóa, dịch vụ trên thị trường diễn ra nhanh chóng và thuận lợi hơn rất nhiều. Nhờ vậy, thương nhân sẽ bán được nhiều hàng hóa, cung ứng được nhiều dịch vụ hơn, từ đó lợi nhuận mà thương nhân thu được cũng sẽ tăng lên.

          Thứ hai, chủ thể hoạt động quảng cáo thương mại là thương nhân.

        Chủ thể tham gia vào hoạt động quảng cáo thương mại rất đa dạng, với mục đích, cách thức và mức độ khác nhau. Với tư cách là người kinh doanh, thương nhân thực hiện quảng cáo thương mại để hỗ trợ cho hoạt động kinh doanh của mình hoặc thực hiện dịch vụ quảng cáo cho thương nhân khác theo hợp đồng để tìm kiếm lợi nhuận. Đây là đặc điểm cho phép phân biệt quảng cáo thương  mại với các hoạt động thông tin, cổ động do cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức xã hội…thực hiện nhằm tuyên truyền về đường lối, chủ trương, chính sách kinh tế – xã hội của Đảng và Nhà nước. Với bản chất là một hoạt động thương mại do thương nhân thực hiện, quảng cáo thương mại khác biệt với quảng cáo nói chung, mặc dù chúng đều có chung đặc điểm là một quá trình thông tin.

         Thứ ba, về tổ chức thực hiện: Thương nhân có thể tự mình thực hiện các công việc cần thiết để quảng cáo hoặc thuê dịch vụ quảng cáo của thương nhân khác thông qua hợp đồng dịch vụ. Do quảng cáo có tác động rất lớn đến việc bán hàng, cung ứng dịch vụ nên thương nhân sử dụng quảng cáo để khuyếch trương hàng hóa dịch vụ của mình, tăng cường cơ hội thương mại và cơ hội lợi nhuận. Trong nền kinh tế thị trường, dịch vụ quảng cáo được pháp luật thừa nhận là một dịch vụ thương mại mà thông qua phí dịch vụ, thương nhân thu được lợi nhuận một cách trực tiếp. Trong trường hợp tự mình quảng cáo không đạt hiệu quả như mong muốn, thương nhân có quyền thuê thương nhân khác thực hiện việc quảng cáo cho mình và chi trả phí dịch vụ về việc đó.

Hoạt động quảng cáo thương mại
Hoạt động quảng cáo thương mại

          Thứ tư, cách thức xúc tiến thương mại: Theo quy định tại Khoản 10, Điều 3, Luật thương mại 2005: “Xúc tiến thương mại là hoạt động thúc đẩy, tìm kiếm cơ hội mua bán hàng hoá và cung ứng dịch vụ, bao gồm hoạt động khuyến mại, quảng cáo thương mại, trưng bày, giới thiệu hàng hoá, dịch vụ và hội chợ, triển lãm thương mại”. Trong hoạt động quảng cáo thương mại, thương nhân sử dụng sản phẩm và phương tiện thông tin đại chúng, các ấn phẩm, bảng biển, băng rôn, áp phích,…để đưa thông tin về hàng hóa dịch vụ đến khách hàng. Những thông tin bằng hình ảnh, tiếng nói chữ viết về hàng hóa dịch vụ cần giới thiệu…được truyền đến công chúng thông qua các phương tiện truyền thanh, truyền hình, ấn phẩm…Đặc điểm này cho phép phân biệt quảng cáo thương mại với những hình thức xúc tiến thương mại khác cũng có mục đích giới thiệu hàng hóa, dịch vụ như trưng bày, giới thiệu hàng hóa, hội chợ triển lãm.

        Thứ năm, mục đích trực tiếp của quảng cáo thương mại: Là giới thiệu về hàng hóa, dịch vụ để xúc tiến thương mại, đáp ứng nhu cầu cạnh tranh và mục tiêu lợi nhuận của thương nhân. Thông qua các hình thức truyền đạt thông tin, thương nhân giới thiệu về một loại hàng hóa, dịch vụ mới, tính ưu việt về chất lượng, giá cả, khả năng đáp ứng nhu cầu sử dụng… Như vậy, thương nhân có thể tạo sự nhận biết và kiến thức về hàng hóa, dịch vụ; có thể thu hút khách hàng đang sử dụng hàng hóa, dịch vụ của công ty khác thông qua việc nhấn mạnh đặc điểm và những đặc điểm và những lợi ích của một nhãn hiệu cụ thể (quảng cáo cạnh tranh) hoặc thông qua việc so sánh tính ưu việt của sản phẩm với các sản phẩm cùng loại( quảng cáo so sánh). Đây thực sự là những lợi thế mà thương nhân có thể khai thác vì nó có ý nghĩa rất lớn trong việc định hướng nhu cầu tiêu dùng xã hội, bao gồm cả tiêu dùng cho nhu cầu cá nhân và tiêu dùng cho sản xuất.

        c) Vai trò

        Hiện nay, thương nhân sử dụng quảng cáo như một công cụ hữu hiệu để đưa sản phẩm, dịch vụ đến gần với khách hàng. Trải qua quá trình hình thành và phát triển lâu dài, quảng cáo thương mại ngày càng giữ vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế xã hội

        Thứ nhất, quảng cáo là một công cụ hữu hiệu để xúc tiến thương mại, truyền đạt thông điệp, thương hiệu đến người tiêu dùng.  kích thích tiêu dùng, giúp doanh nghiệp thu hồi vốn nhanh chóng và kích thích sản xuất. Đối với sản phẩm mới xuất hiện hoặc sắp tung ra thị trường, quảng cáo thương mại giúp giới thiệu thông tin đến người tiêu dùng, lôi kéo được sự chú ý của họ, tìm kiếm cơ hội lợi nhuận. Đối với các sản phẩm đã có mặt trên thị trường, quảng cáo thương mại giúp duy trì sự tín nhiệm, lòng trung thành của người tiêu dùng đối với sản phẩm, thúc đẩy việc bán sản phẩm để chiếm lĩnh thị trường, thu lợi nhuận, tăng doanh số bán hàng.

          Thứ hai, khách hàng sẽ tìm được loại hàng hóa dịch vụ phù hợp với lứa tuổi, giới tính sở thích của mình thông qua các chương trình quảng cáo phổ biến trên các phương tiện thông tin đại chúng. Các loại hàng hóa vô cùng phong phú về mẫu mã, chủng loại, giá cả được đông đảo người tiêu dùng biết đến thông qua hoạt động quảng cáo. Với những thông tin về sản phẩm, dịch vụ, quảng cáo mang đến sự hiểu biết cho người mua về chất lượng sản phẩm, dịch vụ mới; từ đó có tác động mở rộng tri thức, nâng cao suy nghĩ, phán đoán của người tiêu dùng, giúp người tiêu dùng quyết định mua sản phẩm, dịch vụ nào cho hợp lý.

        Thứ ba, quảng cáo nhằm kích thích đối thủ cạnh tranh, tăng năng suất lao động, đẩy mạnh cung cầu, tăng trưởng doanh thu cho doanh nghiệp và tạo nguồn kinh tế không nhỏ cho các phương tiện thông tin đại chúng hoạt động. Quảng cáo tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, bảo vệ quyền lợi nhà sản xuất và người tiêu dùng, góp phần thúc đẩy lưu thông, tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ trên thị trường, gián tiếp thúc đẩy hoạt động sản xuất kinh doanh, nâng cao tính cạnh tranh và tạo động lực phát triển mạnh mẽ cho nền kinh tế, góp phần không nhỏ vào sự phát  triển của nền kinh tế thị trường của quốc gia, đặc biệt đối với quốc gia đang phát triển như Việt Nam

Phân cấp quản lý nhà nước đối với hoạt động quảng cáo thương mại

        Phân cấp quản lý nhà nước là sự phân định thẩm quyền, trách nhiệm giữa các cấp chính quyền trên cơ sở bảo đảm sự phù hợp giữa khối lượng và tính chất thẩm quyền với năng lực và điều kiện thực tế của từng cấp nhằm tăng cường chất lượng, hiệu lực và hiệu quả của hoạt động quản lý nhà nước. Quản lý nhà nước đối với hoạt động quảng cáo thương mại là hoạt động chấp hành và điều hành của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, được tiến hành trên cơ sở pháp luật nhằm thực hiện chức năng quản lý nhà nước về lĩnh vực quảng cáo thương mại.

        Từ đây, ta có thể hiểu phân cấp quản lý nhà nước trong hoạt động quảng cáo là sự phân công về thẩm quyền, trách nhiệm giữa các cơ quan từ Trung ương đến địa phương trong hoạt động quảng cáo nhằm thực hiện có hiệu quả hoạt động quảng cáo trên thực tế.

Phân cấp thẩm quyền quản lý nhà nước đối với hoạt động quảng cáo thương mại

Quản lý nhà nước về hoạt động quảng cáo thương mại

         Đối với quản lí nhà nước về quảng cáo thương mại, Luật quảng cáo năm 2012 quy định hai vấn đề cơ bản là: Cơ quan quản lý nhà nước về quảng cáo và nội dung quản lý nhà nước về quảng cáo

          Điều 4 – Luật quảng cáo 2012 đã quy định về nội dung quản lý nhà nước về hoạt động quảng cáo, theo đó, sự quản lý của Nhà nước về quảng cáo được xây dựng theo một hệ thống khép kín từ việc ban hành, thực hiện các văn bản pháp luật về quảng cáo tới xây dựng, chỉ đạo thực hiện chiến lược quy hoạch, kế hoạch, chính sách phát triển,… đến việc tiến hành thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm trong việc thực hiện hoạt động quảng cáo. Việc thực hiện các nội dung quản lý nhà nước về hoạt động quảng cáo không phải được giao cho một cơ quan thực hiện mà có sự phân công, phối hợp giữa nhiều cơ quan khác nhau như Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Bộ Thông tin và Truyền thông; Bộ Công thương; UBND các cấp…Việc tổ chức thực hiện tất cả các nội dung quản lý nhà nước về quảng cáo sẽ góp phần đẩy mạnh hoạt động quảng cáo ở Việt Nam phát triển ổn định, hướng các tổ chức, cá nhân hoạt động quảng cáo đi đúng hành lang pháp lý

Phân cấp thẩm quyền quản lý nhà nước về hoạt động quảng cáo thương mại

       Thẩm quyền quản lý nhà nước về quảng cáo chính là nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan nhà nước các cấp đối với hoạt động quảng cáo để các quy định về quản lý nhà nước trong lĩnh vực quảng cáo phát huy hiệu quả.

         Điều 5, Luật Quảng cáo 2012 quy định về trách nhiện quản lý nhà nước về hoạt động quảng cáo như sau:

          “1. Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về hoạt động quảng cáo.

        Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về hoạt động quảng cáo.

        Bộ, cơ quan ngang bộ trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm phối hợp với Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch thực hiện quản lý nhà nước về hoạt động quảng cáo.

        Ủy ban nhân dân các cấp thực hiện quản lý nhà nước về hoạt động quảng cáo trong phạm vi địa phương theo thẩm quyền”.

        Chính phủ là cơ quan thống nhất quản lí nhà nước về quảng cáo, trong đó Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chịu trách nhiệm trực tiếp, là cơ quan chuyên trách quản lý về quảng cáo. Ngoài ra, các cơ quan khác có nhiệm vụ phối hợp thực hiện, quản lý hoạt động quảng cáo ở Trung ương. Tại các địa phương, Uỷ ban nhân dân các cấp trao quyền quản lý nhà nước về quảng cáo cho các cơ quan chuyên môn của mình để thống nhất hoạt động quản lý nhà nước về quảng cáo. Cụ thể, theo quy định của pháp luật, trong hoạt động quảng cáo thương mại nói riêng và hoạt động quảng cáo nói chung thẩm quyền của các cơ quan như sau:

        Theo Điều 26 Nghị định 181/2013/NĐ-CP ngày 14/11/2013 quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Quảng cáo thì Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chịu trách nhiệm thực hiện chức năng quản lý nhà nước về quảng cáo trong phạm vi cả nước. Theo đó, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có nhiệm vụ, quyền hạn sau: xây dựng trình cơ quan có thẩm quyền ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền cơ chế, chính sách, pháp luật về hoạt động quảng cáo; hướng dẫn, đôn đốc công tác xây dựng quy hoạch quảng cáo ngoài trời tại địa phương; thành lập Hội đồng thẩm định và tổ chức thẩm định sản phẩm quảng cáo; tổ chức việc đào tạo, bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ, quản lý trong hoạt động quảng cáo; thanh tra, kiểm tra và xử lý các hành vi vi phạm về quảng cáo theo quy định của pháp luật; hợp tác quốc tế trong lĩnh vực quảng cáo; các nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật.

       Bộ Thông tin và Truyền thông thực hiện các nhiệm vụ về quản lý quảng cáo trên báo chí, trên môi trường mạng, trên xuất bản phẩm và quảng cáo tích hợp trên các sản phẩm, dịch vụ bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin theo quy định của pháp luật; Cấp, sửa đổi, bổ sung, thu hồi Giấy phép ra kênh, chương trình chuyên quảng cáo trên báo nói, báo hình; Tiếp nhận thủ tục thông báo ra phụ trương chuyên quảng cáo đối với báo in; Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật trong hoạt động quảng cáo trên báo chí, trên môi trường mạng, trên xuất bản phẩm và quảng cáo tích hợp trên các sản phẩm, dịch vụ bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin.

         Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Công thương phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quản lý nhà nước về quảng cáo; quản lý nhà nước về nội dung quảng cáo đối với các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đặc biệt thuộc ngành, lĩnh vực được phân công; Tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về quảng cáo đối với các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đặc biệt thuộc phạm vi quản lý của mình; Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về quảng cáo thuộc lĩnh vĩnh vực được phân công quản lý. Các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trach nhiệm thực hiện quản lý nhà nước về quảng cáo theo thẩm quyền theo quy định tại Điều 27 Nghị định số 181/ 2013/ NĐ – CP.

        Đối với các sản phẩm quảng cáo trên báo chí, phương tiện điện tử, thiết bị đầu cuối, thiết bị viễn thông thì cần có sự phối hợp giữa giữa Bộ Thông tin và Truyền thông với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Quy hoạch quảng cáo ngoài trời cần có sự phối hợp với Bộ Giao thông vận tải, Bộ xây dựng.. Ngoài ra, đối với quảng cáo thương mại cần có sự phối hợp chặt chẽ với Bộ Công thương.

         Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm quản lý nhà nước đối với hoạt động quảng cáo trên địa bàn theo thẩm quyền, có các nhiệm vụ được quy định cụ thể tại Điều 28 Nghị định 181/2013/ NĐ – CP. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch có trách nhiệm chủ trì và phối hợp với các ngành để xây dựng quảng cáo trình Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương phê duyệt; tiếp nhận hồ sơ, chủ trì thẩm định và trình UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ướng cấp giấy phép thành lập Văn phòng đại diện của tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ quảng cáo nước ngoài đặt tại địa phương.

         Như vậy, thực trạng phân cấp thẩm quyền quản lí nhà nước đối với hoạt động quảng cáo có một số nét nổi bật:

         Thứ nhất, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về hoạt động quảng cáo, là cơ quan thống nhất quản lý nhà nước đối với hoạt động quảng cáo.

         Thứ hai, chức năng quản lí nhà nước về thông tin được giao cho Bộ Thông tin và Truyền thông, các nội dung quản lí nhà nước về hoạt động quảng cáo trên báo chí, mạng thông tin máy tính và xuất bản phẩm được chuyển giao cho Bộ Thông tin và Truyền thông;

         Thứ ba, mặc dù có sự thay đổi cơ cấu bộ máy của Chính phủ (từ năm 2008) nhưng Sở văn hoá thể thao và du lịch vẫn tiếp tục thực hiện mọi thẩm quyền quản lí nước đối với hoạt động quảng cáo tại địa phương. Sở thông tin và truyền thông không được phân cấp thẩm quyền quản lí hoạt động quảng cáo ở địa phương;

        Thứ tư, Bộ Công thương là cơ quan thống nhất quản lí nhà nước về thương mại, trong đó bao gồm 4 hoạt động xúc tiến thương mại là khuyến mại, quảng cáo thương mại, trưng bày, hội chợ triển lãm thương mại. Tuy nhiên, do Luật thương mại năm 2005 “tránh” các quy định đã và đang tồn tại về phân cấp thẩm quyền quản lí hoạt động quảng cáo nên hầu như Bộ công thương không trực tiếp tham gia quản lí hoạt động quảng cáo, mặc dù bản chất của các quảng cáo đều là quảng cáo thương mại

Thực trạng và giải pháp đối với việc phân cấp quản lý nhà nước trong hoạt động quảng cáo thương mại

Thực trạng

      Luật Quảng cáo 2012 ra đời đã khắc phục được nhiều hạn chế của Pháp lệnh quảng cáo số 39/2001/PL-UBTVQH10 năm 2001, bổ sung những quy định tiến bộ, phù hợp với nền kinh tế thị trường hiện nay. Tuy nhiên, các quy định của Luật Quảng cáo vẫn còn nhiều thiếu sót, bất cập đặc biệt khi áp dụng vào thực tế.

         Thứ nhất, trước đây theo Pháp lệnh quảng cáo năm 2001 thì cơ quan chịu trách nhiệm trực tiếp về hoạt động quảng cáo là Bộ Văn hóa và Thông tin, đến năm 2007, sau khi tách ra và hình thành hai bộ: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Bộ Thông tin và Truyền thông thì chức năng quản lí nhà nước về quảng cáo đã thay đổi. Về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch và Bộ Thông tin và Truyền thông, Chính phủ giao cho Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thống nhất quản lí nhà nước về quảng cáo, đồng thời quản lí trực tiếp mảng quảng cáo ngoài trời và quảng cáo có yếu tố nước ngoài. Bộ Thông tin và Truyền thông thực hiện các nhiệm vụ về quản lý quảng cáo trên báo chí, trên môi trường mạng, trên xuất bản phẩm và quảng cáo tích hợp trên các sản phẩm, dịch vụ bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin theo quy định của pháp luật; cấp, gia hạn, sửa đổi, bổ sung, thu hồi giấy phép ra kênh, chương trình quảng cáo đối với báo nói, báo hình… Mặc dù, có rất nhiều các văn bản pháp luật quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của hai Bộ đối với hoạt động quảng cáo, song lại chưa có một văn bản nào nêu rõ cơ chế phối hợp quản lý quảng cáo giữa hai Bộ này. Chính vì vậy, tình trạng trùng lặp chức năng, nhiệm vụ của hai Bộ vẫn diễn ra; đặc biệt khi một doanh nghiệp có sản phẩm quảng cáo vừa quảng cáo ngoài trời vừa quảng cáo trên báo chí, mạng… thì tình trạng hai Bộ đồng thời đảm nhiệm hoặc đùn đẩy dễ diễn ra.

         Thứ hai, các quy định của pháp luật về quản lý nhà nước trong hoạt động quảng cáo nói chung và quảng cáo thương mại nói riêng vẫn tồn tại sự chồng chéo, thiếu thống nhất. Ví dụ như thẩm quyền giữa Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Bộ Công thương, nhiều văn bản có sự quy định trùng lặp về thẩm quyền giữa hai bộ trong hoạt động quảng cáo thương mại. Việc tranh cãi về thẩm quyền chính trong hoạt động quảng cáo thương mại còn nhiều ý kiến khác nhau. Đối với hoạt động quảng cáo thương mại liên quan đến hoạt động kinh tế, vấn đề kinh tế do Bộ Công thương quản lý nên nội dung của quan hệ kinh tế như thế nào Bộ Công thương sẽ nắm rất rõ; tuy nhiên vấn đề quảng cáo lại liên quan đến hình ảnh, văn hóa thì lại vấn đề liên quan đến Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, nên câu hỏi về thẩm quyền chính trong hoạt động quảng cáo thương mại vẫn còn gây tranh cãi.

        Thứ ba, đối với các quy định về kiểm tra, thanh tra và giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lí vi phạm pháp luật về quảng cáo thương mại, thẩm quyền của các cơ quan quản lí nhà nước về thanh tra, kiểm tra hoạt động quảng cáo thương mại đã được quy định tương đối rõ ràng, tuy nhiên thủ tục còn rườm rà và hoạt động thanh tra kiểm tra chưa được kịp thời dẫn đến sai phạm vẫn diễn ra gây ảnh hưởng lớn .Các cơ quan quản lý nhà nước về quảng cáo còn thiếu ý thức trách nhiệm, không có sự kiểm tra liên tục, nghiêm ngặt đối với các hoạt động quảng cáo, tình trạng vi phạm xảy ra mới bắt đầu sửa sai xảy ra thường xuyên, chưa có sự phối hợp giữa các cơ quan, tình trạng đùn đẩy trách nhiệm, làm việc không nghiêm túc của các cán bộ trong cơ quan quản lý quảng cáo.

          Thứ tư, các quy định liên quan đến việc phân cấp thẩm quyền quản lý nhà nước đối với hoạt động quảng cáo thương mại trong thực tế còn nhiều bất cập, hạn chế. Các cơ quan quản lý chưa có quy định cụ thể về việc quy hoạch, kế hoạch, chính sách phát triển quảng cáo. Việc không có quy hoạch đặt bảng, biển quảng cáo tại đâu và không dự báo được nhu cầu phát triển của hoạt động này nên dẫn tới tình trạng bị động cho cả những người làm công tác quản lý và tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động quảng cáo. Các quảng cáo vi phạm xảy ra nhiều, nhiều quảng cáo vi phạm về nội dung, hình ảnh gây phản cảm, ảnh hưởng đến đạo đức xã hội vẫn diễn ra và khi quảng cáo đó được phát hành các cơ quan chức năng mới vào cuộc.

Một số ý kiến về hướng hoàn thiện thẩm quyền quản lí nhà nước đối với hoạt động quảng cáo thương mại

       Sau khi thẩm quyền quản lí của Bộ thương mại đối với hoạt động xúc tiến thương mại được Luật thương mại 2005 quy định rõ và sau khi Bộ Thông tin và Truyền thông được thành lập, việc phân cấp thẩm quyền quản lí nhà nước đối với hoạt động quảng cáo là vấn đề  quan trọng, cần thiết phải được điều chỉnh. Trong bối cảnh hiện nay, việc phân cấp thẩm quyền quản lí hoạt động quảng cáo cần được quy định chặt chẽ hơn với các nội dung:

          Thứ  nhất, cần xác định cơ quan có thẩm quyền chủ trì quản lí phải trên cơ sở khoa học. Việc phân cấp này xuất phát từ cơ sở lí luận và thực tiễn là quản lí hoạt động quảng cáo phải xuất phát từ hai vấn đề cốt lõi của hoạt động quảng cáo, đó là “nội dung quảng cáo” “phương  tiện  quảng  cáo”. Nếu xuất phát từ yêu cầu quản lí “nội dung quảng cáo” thì cơ quan chủ trì quản lí hoạt động quảng cáo là Bộ Công thương, vì nội dung quảng cáo có bản chất thương mại. Nếu xuất phát từ yêu cầu quản lí “phương tiện quảng cáo” thì cơ quan chủ trì quản lí hoạt động quảng cáo là Bộ Thông tin và Truyền thông, vì quảng cáo có bản chất thông tin rất rõ nét.

         Thứ hai, quy định rõ ràng cơ chế phối hợp giữa cơ quan có thẩm quyền chủ trì quản lí và các cơ quan có thẩm quyền phối hợp quản lí nhà nước đối với hoạt động quảng cáo. Pháp luật hiện hành thiếu quy định chi tiết về nội dung phối hợp cũng như quy trình, thủ tục thực hiện sự phối hợp đó.

         Thứ ba, về thẩm quyền thanh tra hoạt động quảng cáo. Cùng với kiến nghị giao thẩm quyền chủ trì quản lí hoạt động quảng cáo cho Bộ Thông tin và Truyền thông, thẩm quyền thanh tra chuyên ngành đối với hoạt động quảng cáo cũng nên được giao cho hệ thống cơ quan thanh tra chuyên ngành của Bộ này, đó là cơ quan thanh tra thông tin và truyền thông.

          Thứ tư, chính sách quảng cáo là nội dung cần phải được khẳng định rõ ràng trong văn bản pháp luật, do đó, cần bổ sung quy định về nội dung của chính sách quảng cáo trong Luật Quảng cáo. Chính sách của Nhà nước về hoạt động quảng cáo cần nêu rõ các nội dung: Khuyến khích tổ chức, cá nhân trong nước và tổ chức, cá nhân nước ngoài nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ hiện đại vào việc thiết kế xây dựng sản phẩm quảng cáo, đầu tư có hiệu quả vào quảng cáo tại Việt Nam; Ưu tiên đầu tư đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ quản lí về quảng cáo; Mở rộng hợp tác với các quốc gia, các vùng lãnh thổ, tổ chức quốc tế, tổ chức khu vực, tổ chức và cá nhân nước ngoài trong quảng cáo. Bổ sung thẩm quyền “tuyên truyền, phổ biến, giáo dục ý thức pháp luật về quảng cáo” vào nội dung quản lí nhà nước đối với hoạt động quảng cáo. Đây là nội dung quan trọng mà các cơ quan quản lí nhà nước về quảng cáo cần làm nhằm nâng cao ý thức pháp luật của các tổ chức, cá nhân trong hoạt động quảng cáo.

          Thứ năm, cần đơn giản hoá thủ tục hành chính để tạo ra sự đồng bộ trong hệ thống văn bản pháp luật và có sự phân loại, dựa theo tính chất đơn giản hay phức tạp của từng vụ việc, với hai thủ tục là: Thủ tục đăng kí hoạt động quảng cáo và thủ tục thẩm tra cấp giấy chứng nhận hoạt động quảng cáo (áp dụng đối với những hoạt  động quảng cáo phức tạp, cần ý kiến thẩm định của nhiều cơ quan khác nhau). Ngoài ra, thủ tục “một cửa” cũng cần được luật hoá, góp phần đơn giản hoá thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho người hoạt động quảng cáo ở Việt Nam.

          Thứ sáu, cần tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến nội dung của Luật quảng cáo trong hoạt động quảng cáo thương mại. Công tác tuyên truyền phổ biến nội dung văn bản luật luôn có vai trò hết sức quan trọng trọng đời sống kinh tế – xã hội, đặc biệt là đối với Luật quảng cáo. Bởi hoạt động quảng cáo có ảnh hưởng rất lớn và trực tiếp đến đời sống thường ngày của người dân cũng như các cơ quan thi hành pháp luật. Bên cạnh đó, cũng cần có sự khuyến khích các doanh nghiệp tìm hiểu Luật quảng cáo để chấp hành tốt các qui định của pháp lụât và bảo vệ quyền lợi của mình một cách tốt nhất.

      Trong sự phát triển ngày càng mạnh mẽ của nền kinh tế thị trường, sự tăng cường quản lý của nhà nước về quảng cáo thương mại cần phải được đẩy mạnh. Để đạt được điều đó, công cụ pháp luật của nhà nước càng phải tích cực hoàn thiện để đáp ứng vai trò là công cụ quản lí quan trọng nhất của nhà nước. Các cơ quan quản lý nhà nước cần có sự phân công, phân cấp quản lý một cách rõ ràng, có hiệu quả, tránh sự lộn xộn, chồng chéo trong hoạt động quảng cáo, đem lại cho khách hàng những quảng cáo lành mạnh, sáng tạo. Tuy không có sự thay đổi nhiều về cơ cấu của các cơ quan quản lí nhà nước về quảng cáo thương mại song Luật quảng cáp 2012 đã quy định rõ ràng hơn về chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền quản lí hoạt động quảng cáo của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền.


        Trên đây là phần giải đáp thắc mắc của chúng tôi về vấn đề:Trình bày quan điểm của em về vấn đề phân cấp thẩm quyền quản lý nhà nước đối với hoạt động quảng cáo thương mại. Nếu trong quá trình giải quyết còn gì thắc mắc bạn có thể liên hệ chúng tôi qua Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến qua HOTLINE 19006588 của Luật Quang Huy để được giải đáp.

       Trân trọng./.


Bài viết liên quan bạn nên xem
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments
G